Cháu nội, cháu ngoại có được giảm trừ gia cảnh không?

Cháu nội, cháu ngoại có thể được đăng ký làm người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Tuy nhiên, không phải trường hợp nào ông bà trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cháu cũng được tính giảm trừ.

Theo quy định mới áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, cháu nội, cháu ngoại thuộc nhóm cháu ruột và phải đáp ứng các điều kiện nhất định về nơi ở, nghĩa vụ nuôi dưỡng, khả năng lao động và thu nhập.

1. Cháu nội, cháu ngoại có được giảm trừ gia cảnh không?

Theo Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người phụ thuộc bao gồm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng, trong đó có cháu ruột.

Cháu ruột bao gồm cháu nội, cháu ngoại của người nộp thuế trong trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định.

Để được tính là người phụ thuộc, cháu nội, cháu ngoại phải:

• Là người không nơi nương tựa;

• Đang sống cùng người nộp thuế;

• Người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật;

• Đáp ứng điều kiện về thu nhập và khả năng lao động theo từng trường hợp.

Như vậy, cháu nội, cháu ngoại không đương nhiên được giảm trừ gia cảnh chỉ vì đang được ông bà nuôi dưỡng.

Trường hợp cháu vẫn có cha mẹ có khả năng nuôi dưỡng

Đây là trường hợp cần đặc biệt lưu ý.

Theo quy định về nghĩa vụ giữa ông bà và cháu, ông bà có nghĩa vụ nuôi dưỡng cháu trong những trường hợp nhất định, chẳng hạn cháu chưa thành niên mà không có người nuôi dưỡng.

Do đó, nếu cha mẹ của cháu vẫn có khả năng lao động và thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng con thì thông thường ông bà không thuộc trường hợp phải trực tiếp nuôi dưỡng cháu để đăng ký cháu làm người phụ thuộc.

2. Điều kiện để cháu nội, cháu ngoại được tính là người phụ thuộc

Điều kiện được chia theo độ tuổi của người cháu.

Cháu đang trong độ tuổi lao động

Cháu trong độ tuổi lao động phải đồng thời đáp ứng:

• Không có khả năng lao động;

• Không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 3 triệu đồng/tháng;

• Đang sống cùng người nộp thuế;

• Người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng.

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người không có khả năng lao động là người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo quy định pháp luật.

Cháu ngoài độ tuổi lao động

Nếu cháu ngoài độ tuổi lao động thì phải:

• Không có thu nhập; hoặc

• Có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 3 triệu đồng/tháng;

• Đồng thời đáp ứng điều kiện về người không nơi nương tựa, sống cùng và được người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.

3. Mức thu nhập của cháu để được đăng ký người phụ thuộc

Theo Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc không vượt quá 3 triệu đồng/tháng.

Mức 3 triệu đồng/tháng được áp dụng đối với kỳ tính thuế TNCN năm 2026, dù Thông tư 87/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Người nộp thuế có trách nhiệm kê khai chính xác tình trạng thu nhập của người phụ thuộc.

4. Hồ sơ đăng ký cháu nội, cháu ngoại làm người phụ thuộc

Theo Điều 21 Thông tư 90/2026/TT-BTC và hướng dẫn về hồ sơ người phụ thuộc, người nộp thuế cần chuẩn bị hồ sơ đăng ký thuế và giấy tờ chứng minh người phụ thuộc.

Hồ sơ cơ bản gồm:

• Tờ khai đăng ký thuế theo mẫu quy định;

• Bản chụp thẻ Căn cước của người phụ thuộc;

• Bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng;

• Giấy tờ chứng minh mối quan hệ giữa người nộp thuế và người phụ thuộc;

• Giấy tờ chứng minh người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng người phụ thuộc, nếu có.

Trường hợp người cháu không có khả năng lao động thì cần bổ sung giấy tờ chứng minh tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Mẫu đăng ký người phụ thuộc

Hồ sơ có thể sử dụng:

• Mẫu số 20-ĐKT: Tờ khai đăng ký thuế dành cho cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công trực tiếp đăng ký thuế, thay đổi thông tin người phụ thuộc;

• Mẫu số 20-ĐKT-TH: Tờ khai đăng ký thuế tổng hợp người phụ thuộc dành cho cơ quan chi trả thu nhập đăng ký hoặc thay đổi thông tin theo ủy quyền;

• Mẫu số 07/XN-NPT-TNCN: Bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng.

5. Mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc năm 2026

Theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, mức giảm trừ gia cảnh đối với mỗi người phụ thuộc là:

6,2 triệu đồng/người/tháng.

Mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm.

Do đó, nếu cháu nội hoặc cháu ngoại đáp ứng đầy đủ điều kiện và được đăng ký hợp lệ là người phụ thuộc thì người nộp thuế được tính giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng cho người cháu đó.

6. Ví dụ về trường hợp cháu nội được giảm trừ gia cảnh

Ông A có cháu nội 10 tuổi.

Cha mẹ của cháu đã mất và ông A là người trực tiếp nuôi dưỡng cháu, hai ông cháu đang sống cùng nhau.

Trong trường hợp này, cháu có thể thuộc nhóm cá nhân không nơi nương tựa mà ông A có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng.

Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện và hồ sơ chứng minh theo quy định, ông A có thể đăng ký cháu nội làm người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh.

Trường hợp cha mẹ cháu vẫn đang nuôi dưỡng

Nếu cha mẹ của cháu vẫn có khả năng lao động và đang thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng con thì việc ông bà hỗ trợ tiền ăn, học phí hoặc chăm sóc cháu không đồng nghĩa với việc ông bà đương nhiên được đăng ký cháu làm người phụ thuộc.

Cần xem xét trước hết nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.

7. Tóm tắt điều kiện giảm trừ gia cảnh đối với cháu nội, cháu ngoại

8. Kết luận

Cháu nội, cháu ngoại có thể được đăng ký làm người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh, nhưng phải thuộc trường hợp cháu ruột không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng và đáp ứng các điều kiện về nơi ở, nghĩa vụ nuôi dưỡng, thu nhập và khả năng lao động.

Đặc biệt, nếu cha mẹ của cháu vẫn có khả năng lao động và đang thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng con thì ông bà cần xem xét kỹ điều kiện về nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng trước khi đăng ký người phụ thuộc.

Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức thu nhập bình quân của người phụ thuộc không vượt quá 3 triệu đồng/tháng; mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng.