Thông tư 118/2026/TT-BTC quy định đối tượng, phạm vi và thể thức áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán tại Việt Nam. Tìm hiểu thời điểm doanh nghiệp được bắt đầu hoặc dừng áp dụng, nghĩa vụ thông báo và quy định về nộp báo cáo tài chính.
Thông tư 118/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn đối tượng, phạm vi và thể thức áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán tại Việt Nam. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về thời điểm doanh nghiệp được bắt đầu hoặc dừng áp dụng các chuẩn mực này.
Thông tư được ban hành ngày 18/08/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Quy định áp dụng đối với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thuộc phạm vi điều chỉnh của văn bản, không phải toàn bộ doanh nghiệp tại Việt Nam. <Cite refs={["turn906872search0","turn906872search1"]} />
1. Doanh nghiệp được thay đổi việc áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán khi nào?
Theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 118/2026/TT-BTC, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khi lựa chọn áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán phải thực hiện nhất quán trong một năm tài chính.
Việc bắt đầu áp dụng hoặc dừng áp dụng chỉ được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo. Doanh nghiệp không được tùy ý chuyển đổi giữa năm tài chính. <Cite refs={["turn906872search1","turn906872search0"]} />
Có thể tóm tắt nguyên tắc này như sau:
Áp dụng nhất quán: Khi đã lựa chọn áp dụng, doanh nghiệp phải duy trì việc áp dụng trong năm tài chính.
Thay đổi vào đầu năm tài chính: Việc bắt đầu hoặc dừng áp dụng chỉ được thực hiện từ ngày đầu tiên của kỳ kế toán năm tiếp theo.
Không tự ý chuyển đổi giữa năm: Doanh nghiệp cần lập kế hoạch thay đổi phù hợp với kỳ kế toán và thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định.
Ví dụ: Nếu doanh nghiệp đang áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán và dự kiến dừng áp dụng từ năm tài chính tiếp theo, doanh nghiệp cần xác định thời điểm bắt đầu năm tài chính mới và hoàn thành thủ tục thông báo theo quy định. Không nên tự ý dừng áp dụng giữa năm tài chính hiện tại.
2. Đối tượng nào được lựa chọn áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán?
Theo Điều 2 Thông tư 118/2026/TT-BTC, đối tượng được lựa chọn áp dụng là doanh nghiệp, tổ chức kinh tế là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết 222/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế có liên quan.
Các đơn vị này có thể lựa chọn áp dụng nếu có nhu cầu, đủ khả năng và nguồn lực để lập, trình bày báo cáo tài chính và báo cáo tài chính hợp nhất theo Chuẩn mực quốc tế về kế toán. <Cite refs={["turn906872search2","turn906872search0"]} />
Như vậy, doanh nghiệp cần kiểm tra tư cách thành viên, phạm vi điều chỉnh và điều kiện áp dụng trước khi quyết định. Không nên hiểu quy định này là cho phép mọi doanh nghiệp tại Việt Nam tự do chuyển sang sử dụng chuẩn mực quốc tế.
3. Những nguyên tắc cần tuân thủ khi áp dụng
Theo Điều 3 Thông tư 118/2026/TT-BTC, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khi lựa chọn áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán cần lưu ý các nguyên tắc sau: <Cite refs={["turn906872search1","turn906872search0"]} />
Thứ nhất, áp dụng nguyên mẫu. Doanh nghiệp phải áp dụng các quy định của Chuẩn mực quốc tế về kế toán đang có hiệu lực mà không tự ý điều chỉnh nội dung chuẩn mực.
Thứ hai, áp dụng nhất quán trong năm tài chính. Việc áp dụng hoặc dừng áp dụng phải được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Thứ ba, bảo đảm chất lượng thông tin báo cáo. Báo cáo tài chính và báo cáo tài chính hợp nhất phải phản ánh đầy đủ, kịp thời, trung thực, minh bạch và thuận tiện cho việc kiểm tra, kiểm soát.
Các nguyên tắc này đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị quy trình kế toán, dữ liệu và nhân sự phù hợp trước khi lựa chọn áp dụng.
4. Doanh nghiệp có phải thông báo khi bắt đầu hoặc dừng áp dụng không?
Có. Theo khoản 4 Điều 5 Thông tư 118/2026/TT-BTC, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế phải gửi thông báo bằng văn bản cho Bộ Tài chính trong vòng 30 ngày trước ngày bắt đầu áp dụng hoặc dừng áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán. <Cite refs={["turn906872search1"]} />
Vì vậy, khi lập kế hoạch chuyển đổi, doanh nghiệp nên thực hiện các công việc sau:
Xác định thời điểm dự kiến bắt đầu hoặc dừng áp dụng.
Kiểm tra kỳ kế toán năm và bảo đảm thời điểm chuyển đổi phù hợp quy định.
Chuẩn bị thông báo bằng văn bản gửi Bộ Tài chính.
Hoàn thành việc gửi thông báo trong thời hạn quy định.
Rà soát quy trình lập báo cáo tài chính, dữ liệu kế toán và các tài liệu liên quan trước khi chuyển đổi.
Doanh nghiệp nên kiểm tra toàn văn Thông tư để xác định chính xác yêu cầu về hồ sơ và cách thức thực hiện thủ tục trong trường hợp cụ thể.
5. Báo cáo tài chính lập theo Chuẩn mực quốc tế về kế toán được nộp cho cơ quan nào?
Theo Điều 4 Thông tư 118/2026/TT-BTC, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thuộc đối tượng áp dụng phải lập và nộp báo cáo tài chính, báo cáo tài chính hợp nhất cho các cơ quan sau:
Cơ quan điều hành.
Cơ quan giám sát.
Cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. <Cite refs={["turn906872search1","turn906872search0"]} />
Kỳ báo cáo và thời hạn nộp báo cáo tài chính, báo cáo tài chính hợp nhất được thực hiện theo quy định của pháp luật kế toán Việt Nam.
Bên cạnh việc nộp báo cáo, báo cáo tài chính và báo cáo tài chính hợp nhất lập theo Chuẩn mực quốc tế về kế toán còn được sử dụng để gửi các cơ quan chức năng và công khai theo quy định pháp luật.
Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng lịch lập, kiểm tra và nộp báo cáo phù hợp với thời hạn áp dụng, đồng thời bảo đảm số liệu báo cáo có thể đối chiếu và kiểm tra.
6. Nghĩa vụ thuế có được xác định theo Chuẩn mực quốc tế về kế toán không?
Không nên đồng nhất việc áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán để lập báo cáo tài chính với việc xác định nghĩa vụ thuế.
Theo nội dung Thông tư 118/2026/TT-BTC được công bố, nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, tổ chức kinh tế vẫn được xác định theo quy định của pháp luật về thuế. <Cite refs={["turn906872search1","turn906872search0"]} />
Vì vậy, khi triển khai, kế toán cần phân biệt rõ hai nội dung:
Lập và trình bày báo cáo tài chính: Thực hiện theo chuẩn mực kế toán mà doanh nghiệp đủ điều kiện lựa chọn áp dụng.
Kê khai và xác định nghĩa vụ thuế: Thực hiện theo pháp luật thuế có liên quan.
Doanh nghiệp nên rà soát sự khác biệt giữa số liệu kế toán và số liệu phục vụ xác định nghĩa vụ thuế để bảo đảm việc kê khai, giải trình và lưu trữ hồ sơ được thực hiện phù hợp.
7. Kế toán doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước ngày 01/01/2027?
Thông tư 118/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2027 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. <Cite refs={["turn906872search2","turn906872search0"]} />
Nếu thuộc đối tượng và có nhu cầu áp dụng, doanh nghiệp nên chuẩn bị các nội dung sau:
Rà soát điều kiện áp dụng: Xác định doanh nghiệp có thuộc đối tượng quy định tại Thông tư hay không.
Đánh giá nguồn lực: Kiểm tra năng lực nhân sự kế toán, hệ thống phần mềm, dữ liệu và quy trình lập báo cáo.
Lập kế hoạch chuyển đổi: Xác định kỳ kế toán bắt đầu áp dụng và chuẩn bị thông báo đúng thời hạn.
Rà soát báo cáo tài chính: Xây dựng quy trình kiểm tra số liệu, đối chiếu và lưu trữ tài liệu.
Phân biệt kế toán và thuế: Bảo đảm nghĩa vụ thuế được xác định theo quy định pháp luật thuế hiện hành.
Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình triển khai và hạn chế sai sót khi lập báo cáo tài chính.
Kết luận
Theo Thông tư 118/2026/TT-BTC, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thuộc đối tượng áp dụng phải thực hiện nhất quán Chuẩn mực quốc tế về kế toán trong một năm tài chính. Việc bắt đầu hoặc dừng áp dụng chỉ được thực hiện tại ngày đầu kỳ kế toán năm tiếp theo; đồng thời, đơn vị phải thông báo bằng văn bản cho Bộ Tài chính trong vòng 30 ngày trước ngày thay đổi.
Doanh nghiệp cần kiểm tra điều kiện áp dụng, chuẩn bị nguồn lực và thực hiện đúng quy định về báo cáo tài chính cũng như nghĩa vụ thuế trước khi triển khai.
Bài viết được eHKD tổng hợp từ nhiều nguồn và chỉ mang tính chất tham khảo.
