Hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp siêu nhỏ có được lựa chọn tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu không? Tìm hiểu đề xuất mới của Bộ Tài chính và quy định hiện hành.
Bộ Tài chính đang xây dựng Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có đề xuất chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Một nội dung đáng chú ý là doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, nếu đáp ứng điều kiện doanh nghiệp siêu nhỏ và hoạt động theo mô hình công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ sở hữu, có thể được lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu hoặc phương pháp kê khai.
Tuy nhiên, cần lưu ý đây mới là nội dung đề xuất, chưa phải quy định pháp luật đã có hiệu lực.
1. Đề xuất cho hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp siêu nhỏ được tính thuế theo doanh thu
Theo khoản 8 Điều 20 Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh, hoạt động theo mô hình công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ sở hữu và đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ có thể được áp dụng một số cơ chế đặc thù.
Trong đó, dự thảo đề xuất doanh nghiệp được:
Không bắt buộc phải có Chủ tịch công ty;
Chủ sở hữu có thể trực tiếp làm hoặc bố trí người khác làm Giám đốc/Tổng giám đốc;
Không bắt buộc phải có kế toán trưởng;
Được áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu hoặc theo phương pháp kê khai.
Như vậy, nếu quy định này được thông qua, doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển đổi từ hộ kinh doanh sẽ có thêm lựa chọn về phương pháp tính thuế thay vì chỉ áp dụng một phương pháp duy nhất.
2. Điều kiện để doanh nghiệp được xác định là doanh nghiệp siêu nhỏ
Theo tiêu chí hiện hành tại Nghị định 80/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp siêu nhỏ được xác định dựa trên số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và doanh thu hoặc tổng nguồn vốn.
Cụ thể:
Lĩnh vực | Lao động tham gia BHXH bình quân năm | Doanh thu hoặc tổng nguồn vốn |
|---|---|---|
Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản | Không quá 10 người | Doanh thu không quá 3 tỷ đồng hoặc vốn không quá 3 tỷ đồng |
Công nghiệp, xây dựng | Không quá 10 người | Doanh thu không quá 3 tỷ đồng hoặc vốn không quá 3 tỷ đồng |
Thương mại, dịch vụ | Không quá 10 người | Doanh thu không quá 10 tỷ đồng hoặc vốn không quá 3 tỷ đồng |
Do đó, đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, mức doanh thu để đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ có thể lên đến 10 tỷ đồng, nếu đồng thời đáp ứng tiêu chí về lao động và các điều kiện liên quan.
Điều này giải thích vì sao đề xuất mới được quan tâm đối với nhóm hộ kinh doanh có quy mô doanh thu tương đối lớn nhưng vẫn đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ.
3. Hiện nay doanh nghiệp có được tự chọn tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu không?
Chưa được hiểu theo hướng tất cả doanh nghiệp siêu nhỏ đều được tự do lựa chọn.
Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, phương pháp tính thuế TNDN thông thường được xác định bằng:
Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất
Phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu chỉ được áp dụng trong những trường hợp pháp luật quy định.
Đáng chú ý, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng nhưng xác định được doanh thu mà không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc trường hợp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu theo quy định của Luật Thuế TNDN 2025 và văn bản hướng dẫn.
Vì vậy, không nên đồng nhất giữa:
Doanh nghiệp siêu nhỏ; và
Doanh nghiệp được lựa chọn tính thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu.
Hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau.
4. Nếu đề xuất được thông qua thì hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp nào?
Theo nội dung dự thảo, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, đáp ứng điều kiện nêu trên sẽ có thể lựa chọn một trong hai phương pháp:
Phương pháp 1: Tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu
Thuế được xác định dựa trên doanh thu và tỷ lệ % tương ứng theo quy định về thuế.
Phương pháp này có ưu điểm về mặt quản lý là việc xác định nghĩa vụ thuế có thể đơn giản hơn so với phương pháp phải xác định đầy đủ thu nhập tính thuế và các khoản chi phí được trừ.
Phương pháp 2: Tính thuế theo phương pháp kê khai
Doanh nghiệp thực hiện xác định doanh thu, chi phí và thu nhập tính thuế theo quy định của pháp luật thuế.
Doanh nghiệp lựa chọn phương pháp nào sẽ còn phụ thuộc vào quy mô, đặc điểm hoạt động và khả năng tổ chức chứng từ, kế toán của doanh nghiệp.
5. Doanh nghiệp siêu nhỏ có phải lập báo cáo tài chính không?
Từ ngày 01/07/2026, chế độ kế toán đối với doanh nghiệp siêu nhỏ được hướng dẫn tại Thông tư 58/2026/TT-BTC.
Thông tư này quy định doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo phương pháp tính thuế trên thu nhập tính thuế phải lập báo cáo tài chính theo quy định.
Trong khi đó, doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu không bắt buộc phải lập báo cáo tài chính để nộp cho cơ quan nhà nước, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Đây cũng là một trong những điểm có thể giúp giảm yêu cầu về công tác kế toán đối với nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ nếu cơ chế tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu được áp dụng theo đề xuất.
6. Hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng hiện đã được lựa chọn cách tính thuế chưa?
Chưa.
Cần phân biệt giữa tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ và quyền lựa chọn phương pháp tính thuế theo đề xuất.
Hiện nay, chưa có quy định chính thức cho phép hộ kinh doanh chỉ dựa vào việc có doanh thu đến 10 tỷ đồng để lựa chọn cách tính thuế.
Nội dung đang được đề xuất là: sau khi chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, nếu doanh nghiệp thuộc mô hình công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ sở hữu và đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ thì có thể được hưởng cơ chế thuế, kế toán đặc thù nêu trong dự thảo.
Do đó, không nên hiểu rằng:
Hộ kinh doanh doanh thu ≤ 10 tỷ đồng = được ngay quyền lựa chọn tính thuế theo doanh thu.
Đây hiện mới là chính sách đang được đề xuất.
7. Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa khi nào có thể áp dụng?
Theo thông tin về dự thảo, nếu được thông qua, dự kiến Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có hiệu lực từ 01/07/2027.
Tuy nhiên, thời điểm này chỉ là dự kiến theo dự thảo. Nội dung, điều kiện áp dụng và thời điểm có hiệu lực vẫn có thể được thay đổi trong quá trình xây dựng và thông qua Luật.
Vì vậy, hộ kinh doanh có nhu cầu chuyển đổi sang doanh nghiệp không nên căn cứ riêng vào nội dung dự thảo để xác định nghĩa vụ thuế hiện tại.
8. Hộ kinh doanh cần lưu ý gì khi chuyển đổi lên doanh nghiệp?
Việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp không chỉ liên quan đến phương pháp tính thuế mà còn kéo theo những thay đổi về tổ chức, đăng ký doanh nghiệp, kế toán và hóa đơn.
Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể được đăng ký thành lập trên cơ sở chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp có các giấy tờ tương ứng với loại hình doanh nghiệp được lựa chọn và bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Do đó, trước khi chuyển đổi, hộ kinh doanh nên xem xét đồng thời:
Doanh thu và quy mô hoạt động;
Lĩnh vực kinh doanh;
Số lao động tham gia BHXH;
Khả năng đáp ứng yêu cầu về kế toán;
Chi phí quản lý khi chuyển sang doanh nghiệp;
Phương pháp tính thuế có thể áp dụng;
Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi nếu được ban hành.
9. Kết luận
Đề xuất của Bộ Tài chính đang mở ra khả năng doanh nghiệp siêu nhỏ được chuyển đổi từ hộ kinh doanh có thể lựa chọn tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu hoặc theo phương pháp kê khai.
Tuy nhiên, chính sách này chỉ áp dụng nếu dự thảo được thông qua và doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện được quy định.
Hiện tại, hộ kinh doanh chưa được tự động lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu chỉ vì có doanh thu đến 10 tỷ đồng.
Đặc biệt, mức doanh thu 10 tỷ đồng hiện được nhắc đến trong bối cảnh tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ đối với lĩnh vực thương mại, dịch vụ, không đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh đang được áp dụng ngay phương pháp tính thuế theo doanh thu.
