Chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ năm 2026. Trường hợp đã đóng BHXH bắt buộc nhưng sau đó được xác định không thuộc diện tham gia, chủ hộ có thể được giảm thu và hoàn trả số tiền đã đóng theo hướng dẫn của cơ quan BHXH.
Chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng có được hoàn tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đã đóng hay không? Theo hướng dẫn của cơ quan BHXH, trường hợp chủ hộ đã đóng BHXH bắt buộc nhưng được xác định không thuộc đối tượng tham gia thì có thể được xử lý giảm thu và hoàn trả số tiền đã đóng theo quy định.
1. Chủ hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng có được hoàn tiền BHXH đã đóng không?
Căn cứ điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ.
Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP và hướng dẫn tại Công văn 2792/BHXH-QLT năm 2026, từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo hướng dẫn áp dụng đối với nhóm này. Chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo hướng dẫn nêu trên.
Vì vậy, nếu chủ hộ kinh doanh đã đóng BHXH bắt buộc nhưng sau đó được xác định có doanh thu thực tế dưới 1 tỷ đồng và không thuộc đối tượng tham gia, cơ quan BHXH có thể thực hiện giảm thu và hoàn trả số tiền đã đóng theo quy định.
Việc hoàn trả không tự động chỉ căn cứ vào mức doanh thu do chủ hộ tự khai báo. Cơ quan BHXH cần kiểm tra, xác định điều kiện tham gia và rà soát các chế độ BHXH, bảo hiểm y tế đã hưởng (nếu có) trước khi xử lý.
2. Trường hợp nào được xem xét hoàn trả tiền BHXH bắt buộc?
Theo hướng dẫn tại Công văn 6046/BHXH-QLT năm 2026 của BHXH Thành phố Hồ Chí Minh, việc xử lý giảm thu và hoàn trả được xem xét đối với chủ hộ kinh doanh đã tham gia BHXH bắt buộc trong giai đoạn từ ngày 01/01/2026 đến ngày 30/06/2026 nhưng doanh thu thực tế thuộc trường hợp không phải tham gia BHXH bắt buộc.
Chủ hộ kinh doanh cần lưu ý:
Doanh thu thực tế trong năm thuộc ngưỡng không phải tham gia BHXH bắt buộc theo hướng dẫn áp dụng.
Khoản tiền đề nghị hoàn trả là tiền đã đóng BHXH bắt buộc trong thời gian không thuộc đối tượng tham gia.
Hồ sơ, số liệu doanh thu phải được cơ quan BHXH kiểm tra, đối chiếu.
Nếu chủ hộ đã hưởng chế độ BHXH trong thời gian liên quan, cơ quan BHXH sẽ rà soát và xử lý khoản tiền đã hưởng theo quy định.
Do đó, chủ hộ nên liên hệ cơ quan BHXH đang quản lý hồ sơ để được hướng dẫn cụ thể theo thời gian đã đóng và tình trạng tham gia thực tế.
3. Thủ tục đề nghị giảm thu và hoàn trả tiền BHXH đã đóng
Đối với trường hợp thuộc diện được xem xét, chủ hộ kinh doanh có thể thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan BHXH quản lý trực tiếp.
Các bước cơ bản gồm:
Bước 1: Rà soát doanh thu thực tế
Tổng hợp doanh thu kinh doanh trong năm và chuẩn bị hồ sơ, tài liệu liên quan để chứng minh mức doanh thu thực tế.
Bước 2: Liên hệ cơ quan BHXH quản lý
Đề nghị hướng dẫn lập hồ sơ giảm thu và hoàn trả tiền BHXH bắt buộc đã đóng trong thời gian không thuộc đối tượng tham gia.
Bước 3: Hoàn thiện hồ sơ theo hướng dẫn
Cung cấp thông tin tham gia BHXH, chứng từ đóng tiền và tài liệu chứng minh doanh thu theo yêu cầu của cơ quan BHXH. Thành phần hồ sơ cụ thể cần được xác nhận với cơ quan tiếp nhận.
Bước 4: Chờ kiểm tra và giải quyết
Cơ quan BHXH kiểm tra điều kiện tham gia, số tiền đã đóng và các chế độ đã hưởng có liên quan để xác định số tiền được hoàn trả, nếu đủ điều kiện.
Lưu ý: Chủ hộ không nên tự xác định số tiền được hoàn khi chưa có kết quả kiểm tra, đối chiếu của cơ quan BHXH.
4. Chủ hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng có phải tiếp tục đóng BHXH bắt buộc không?
Theo hướng dẫn áp dụng từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo diện chủ hộ kinh doanh được hướng dẫn tại Công văn 2792/BHXH-QLT năm 2026.
Nếu có nhu cầu tiếp tục tham gia để tích lũy thời gian đóng và hưởng các chế độ khi đủ điều kiện, chủ hộ có thể tìm hiểu hình thức BHXH tự nguyện.
Trường hợp chủ hộ đồng thời thuộc một nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khác, cần xem xét riêng theo tình trạng làm việc và quy định tương ứng, không chỉ căn cứ vào doanh thu hộ kinh doanh.
Kết luận
Chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng, đã đóng BHXH bắt buộc nhưng được xác định không thuộc đối tượng tham gia có thể được xem xét giảm thu và hoàn trả số tiền đã đóng theo quy định. Việc giải quyết phụ thuộc vào hồ sơ, doanh thu thực tế, thời gian đóng và việc rà soát các chế độ đã hưởng.
Để tránh sai sót, chủ hộ nên liên hệ cơ quan BHXH quản lý trực tiếp để xác nhận điều kiện, hồ sơ cần nộp và số tiền được xử lý hoàn trả.
Bài viết được eHKD tổng hợp từ nhiều nguồn và chỉ mang tính chất tham khảo.
