BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh năm 2026: Ai phải tham gia?

Từ năm 2026, chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) đối với chủ hộ kinh doanh có nhiều nội dung cần lưu ý, đặc biệt là việc xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc dựa trên doanh thu và nghĩa vụ thuế.

Nhiều chủ hộ kinh doanh băn khoăn: Doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm có phải đóng BHXH bắt buộc không? Khi nào phải bắt đầu tham gia? Mức đóng hằng tháng là bao nhiêu?

Ngày 15/09/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã công bố infographic về quy định tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh, giúp người dân hiểu rõ hơn về lộ trình và đối tượng áp dụng.

Dưới đây là những thông tin quan trọng được eHKD tổng hợp và giải thích theo quy định hiện hành.

1. Chủ hộ kinh doanh có bắt buộc phải tham gia BHXH không?

Theo điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ.

Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 quy định chi tiết về các nhóm chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và thời điểm áp dụng.

Theo hướng dẫn được BHXH Việt Nam cập nhật trong tháng 9/2026, việc xác định nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh được thực hiện theo từng giai đoạn.

Đáng chú ý, trong năm 2026 không phải tất cả chủ hộ kinh doanh đều phải tham gia BHXH bắt buộc ngay lập tức.

Việc xác định đối tượng tham gia phụ thuộc vào tình trạng đăng ký kinh doanh, doanh thu kê khai và nghĩa vụ thuế theo quy định.

2. Từ ngày 01/01/2026, những chủ hộ kinh doanh nào phải đóng BHXH bắt buộc?

Theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam, từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi đáp ứng các điều kiện:

• Là chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh.

• Có mức kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng.

• Thuộc diện phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Việc xác định ngưỡng doanh thu trên 1 tỷ đồng được thực hiện theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP và Nghị định số 141/2026/NĐ-CP.

Những chủ hộ kinh doanh đáp ứng điều kiện cần thực hiện thủ tục đăng ký tham gia BHXH bắt buộc với cơ quan BHXH.

Ví dụ minh họa:

Một hộ kinh doanh bán hàng tạp hóa đã đăng ký kinh doanh, có doanh thu kê khai năm 2026 là 1,5 tỷ đồng và thuộc diện phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN.

Theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam, chủ hộ kinh doanh này thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc.

Ngược lại, nếu hộ kinh doanh có doanh thu năm 2026 từ 1 tỷ đồng trở xuống thì cần xem xét theo lộ trình áp dụng được trình bày dưới đây.

3. Doanh thu dưới 1 tỷ đồng có phải đóng BHXH bắt buộc không?

Đây là vấn đề được nhiều hộ kinh doanh quan tâm sau khi ngưỡng doanh thu chịu thuế được điều chỉnh trong năm 2026.

Theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam, đối với chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, việc tham gia BHXH được thực hiện theo lộ trình.

Trong năm 2026, nhóm chủ hộ kinh doanh này chưa thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc chỉ căn cứ vào tư cách chủ hộ theo lộ trình nêu trên.

Thay vào đó, chủ hộ có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian đóng và bảo đảm quyền lợi an sinh xã hội lâu dài.

BHXH tự nguyện giúp người tham gia có cơ hội hưởng các chế độ theo quy định, bao gồm trợ cấp thai sản, chế độ hưu trí và tử tuất khi đáp ứng điều kiện.

Lưu ý: Việc chưa phải đóng BHXH bắt buộc với tư cách chủ hộ kinh doanh không loại trừ nghĩa vụ BHXH phát sinh nếu cá nhân đồng thời thuộc đối tượng tham gia bắt buộc theo một quan hệ lao động hoặc tư cách khác.

4. Lộ trình tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh

Theo Luật BHXH 2024, Nghị định số 158/2025/NĐ-CP và hướng dẫn của BHXH Việt Nam, việc tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh được thực hiện theo các mốc thời gian.

Giai đoạn 1: Từ ngày 01/07/2025 đến trước ngày 01/01/2026

Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Việc xác định hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai trong giai đoạn này căn cứ theo Thông tư số 40/2021/TT-BTC.

Giai đoạn 2: Từ ngày 01/01/2026

Theo hướng dẫn cập nhật của BHXH Việt Nam, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng và thuộc diện phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN phải tham gia BHXH bắt buộc.

Chủ hộ có mức kê khai doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện theo lộ trình hiện hành.

Giai đoạn 3: Từ ngày 01/07/2029

Theo lộ trình được BHXH Việt Nam công bố, từ ngày 01/07/2029, các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại sẽ thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Như vậy, việc chưa phải tham gia BHXH bắt buộc trong năm 2026 không đồng nghĩa với việc chủ hộ kinh doanh được miễn nghĩa vụ này vĩnh viễn.

5. Mức đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh năm 2026

Theo Điều 33 Luật BHXH 2024, chủ hộ kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đóng tổng cộng 25% trên mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

Trong đó:

• 3% đóng vào quỹ ốm đau và thai sản.

• 22% đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Theo Điều 31 Luật BHXH 2024, chủ hộ kinh doanh được lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng trong giới hạn quy định.

Mức thấp nhất bằng mức tham chiếu, mức cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Từ ngày 01/07/2026, mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP.

Khi mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở, mức đóng BHXH bắt buộc thấp nhất của chủ hộ kinh doanh từ ngày 01/07/2026 được tính như sau:

2.530.000 × 25% = 632.500 đồng/tháng.

Đây là số tiền đóng BHXH bắt buộc, chưa bao gồm phần đóng bảo hiểm y tế (BHYT) theo quy định.

Chủ hộ kinh doanh cần xác định riêng các khoản BHXH và BHYT để tính tổng số tiền phải đóng thực tế.

6. Chủ hộ kinh doanh đăng ký tham gia BHXH bắt buộc như thế nào?

Theo Luật BHXH 2024 và hướng dẫn của BHXH Việt Nam, chủ hộ kinh doanh có thể đăng ký tham gia BHXH bắt buộc theo một trong hai phương thức.

Phương thức 1: Đăng ký tham gia qua hộ kinh doanh

Chủ hộ thực hiện đăng ký BHXH thông qua hồ sơ tham gia do hộ kinh doanh lập và gửi đến cơ quan BHXH theo quy định.

Phương thức 2: Trực tiếp đăng ký với cơ quan BHXH

Chủ hộ có thể tự thực hiện thủ tục đăng ký tham gia BHXH bắt buộc và nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH.

Theo khoản 2 Điều 27 và khoản 2 Điều 28 Luật BHXH 2024, hồ sơ, thủ tục được xác định tương ứng với phương thức đăng ký.

Đối với trường hợp chủ hộ tự nộp hồ sơ, cần lưu ý thời hạn đăng ký theo quy định, thông thường là 30 ngày kể từ thời điểm thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc.

Chủ hộ có thể liên hệ cơ quan BHXH để được hướng dẫn về biểu mẫu, phương thức nộp hồ sơ điện tử và lựa chọn kỳ đóng phù hợp.

7. Hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng có phải thông báo doanh thu với cơ quan thuế không?

Có.

Theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP và Nghị định số 141/2026/NĐ-CP, từ năm 2026, hộ kinh doanh phải thực hiện nghĩa vụ kê khai hoặc thông báo doanh thu theo quy định áp dụng.

Đối với hộ kinh doanh tự xác định có tổng doanh thu năm từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ từ 1 tỷ đồng trở xuống, thời hạn thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm là:

Chậm nhất ngày 31/01 của năm dương lịch tiếp theo.

Ví dụ, đối với doanh thu năm 2026, thời hạn thông báo tương ứng là ngày 31/01/2027.

Việc xác định đúng tổng doanh thu năm giúp hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế và làm cơ sở đối chiếu tình trạng tham gia BHXH theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

Cần phân biệt giữa nghĩa vụ thông báo doanh thu với nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc vì đây là hai thủ tục khác nhau.

8. Tham gia BHXH mang lại những quyền lợi gì cho chủ hộ kinh doanh?

Việc tham gia BHXH không chỉ là thực hiện nghĩa vụ theo quy định mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội cho người kinh doanh.

Đối với chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc, các chế độ được giải quyết theo Luật BHXH và điều kiện hưởng tương ứng.

Chế độ ốm đau

Người tham gia có thể được giải quyết chế độ ốm đau khi đáp ứng điều kiện theo quy định, góp phần hỗ trợ thu nhập trong thời gian không thể làm việc.

Chế độ thai sản

Người tham gia đủ điều kiện được hưởng chế độ thai sản theo quy định, giúp bảo đảm quyền lợi khi sinh con và trong những trường hợp pháp luật quy định.

Chế độ hưu trí

Thời gian đóng BHXH được tích lũy để xem xét hưởng lương hưu khi đáp ứng điều kiện về tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng theo quy định.

Chế độ tử tuất

Khi người tham gia hoặc người đang hưởng chế độ qua đời, thân nhân có thể được giải quyết quyền lợi tử tuất theo điều kiện pháp luật.

Bên cạnh đó, chủ hộ kinh doanh cần kiểm tra nghĩa vụ tham gia BHYT và quyền lợi khám chữa bệnh tương ứng.

9. Những lưu ý quan trọng đối với chủ hộ kinh doanh

Để thực hiện đúng chính sách BHXH năm 2026, eHKD khuyến nghị chủ hộ kinh doanh quan tâm những nội dung sau:

Thứ nhất, xác định đúng tổng doanh thu năm.

Chủ hộ cần theo dõi doanh thu thực tế, không chỉ dựa vào doanh thu của một tháng hoặc một quý để tự kết luận về nghĩa vụ BHXH.

Thứ hai, kiểm tra nghĩa vụ thuế.

Việc xác định nhóm chủ hộ phải tham gia BHXH bắt buộc từ năm 2026 cần được đối chiếu với hướng dẫn về doanh thu và nghĩa vụ thuế GTGT, TNCN.

Thứ ba, phân biệt BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.

BHXH bắt buộc áp dụng đối với nhóm thuộc diện pháp luật quy định. BHXH tự nguyện là hình thức người tham gia có thể lựa chọn nếu thuộc đối tượng được tham gia.

Thứ tư, lưu ý mốc ngày 01/07/2029.

Đây là mốc mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại theo lộ trình được công bố.

Thứ năm, kiểm tra nghĩa vụ BHXH đối với người lao động.

Việc chủ hộ chưa thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc không đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh được miễn nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động nếu người lao động thuộc đối tượng phải tham gia.

Thứ sáu, chủ động làm việc với cơ quan BHXH.

Nếu có sự thay đổi phương pháp quản lý thuế, doanh thu hoặc tình trạng tham gia bảo hiểm, chủ hộ nên liên hệ cơ quan BHXH để được hướng dẫn cụ thể.

10. Câu hỏi thường gặp

Chủ hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng có bắt buộc đóng BHXH năm 2026 không?

Theo hướng dẫn cập nhật của BHXH Việt Nam, chủ hộ có doanh thu kê khai năm từ 1 tỷ đồng trở xuống chưa thuộc nhóm phải tham gia BHXH bắt buộc trong năm 2026 chỉ căn cứ vào tư cách chủ hộ theo lộ trình nêu trên. Chủ hộ có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện nếu đáp ứng điều kiện.

Doanh thu trên 1 tỷ đồng có phải đóng BHXH bắt buộc không?

Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng và thuộc diện phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam.

Doanh thu đúng 1 tỷ đồng có phải đóng BHXH bắt buộc năm 2026 không?

Theo cách xác định ngưỡng doanh thu trong hướng dẫn được công bố, mức từ 1 tỷ đồng trở xuống thuộc nhóm chưa phải tham gia BHXH bắt buộc chỉ theo tiêu chí chủ hộ kinh doanh của giai đoạn này, nếu không thuộc đối tượng bắt buộc khác.

Mức đóng BHXH bắt buộc thấp nhất từ tháng 7/2026 là bao nhiêu?

Với mức tham chiếu 2.530.000 đồng/tháng, số tiền đóng BHXH bắt buộc thấp nhất là 632.500 đồng/tháng, chưa bao gồm BHYT.

Khi nào tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại phải tham gia BHXH bắt buộc?

Theo lộ trình của BHXH Việt Nam, từ ngày 01/07/2029, các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Hộ kinh doanh có thuê nhân viên thì có phải đóng BHXH cho nhân viên không?

Nếu người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo Luật BHXH, hộ kinh doanh phải thực hiện nghĩa vụ tương ứng, không phụ thuộc vào việc chủ hộ đã thuộc diện đóng BHXH bắt buộc hay chưa.

Đang đóng BHXH tự nguyện, sau đó thuộc diện BHXH bắt buộc thì phải làm gì?

Người tham gia cần liên hệ cơ quan BHXH để thực hiện thủ tục chuyển sang hình thức tham gia BHXH bắt buộc theo quy định, bảo đảm quá trình đóng được ghi nhận và xử lý phù hợp.

11. Kết luận

Theo thông tin được BHXH Việt Nam công bố ngày 15/09/2026, việc tham gia BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh được xác định theo từng giai đoạn, căn cứ vào tình trạng đăng ký kinh doanh và mức doanh thu kê khai.

Từ ngày 01/01/2026, nhóm chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng và phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Đối với nhóm có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, chủ hộ có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện theo lộ trình hiện hành nếu đủ điều kiện.

Từ ngày 01/07/2029, các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại sẽ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo quy định.

eHKD khuyến nghị chủ hộ kinh doanh thường xuyên theo dõi chính sách BHXH, kiểm tra doanh thu kê khai và chủ động thực hiện thủ tục khi thuộc đối tượng bắt buộc để bảo đảm quyền lợi an sinh lâu dài.

Căn cứ pháp lý và nguồn tham khảo

1. Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 ngày 29/06/2024.

2. Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025.

3. Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 05/03/2026.

4. Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/04/2026.

5. Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026.

6. Bảo hiểm xã hội Việt Nam, ngày 15/09/2026: “[Infographic] Quy định về tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh”.

7. Bảo hiểm xã hội Việt Nam, ngày 10/09/2026: “Quy định về tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh từ 01/01/2026”.

Nguồn bài gốc: https://baohiemxahoi.gov.vn/chidaodieuhanh/Pages/thong-tin-bao-chi.aspx?CateID=0&ItemID=27134&OtItem=date

Bài viết được eHKD biên tập, tổng hợp nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Các trường hợp cụ thể cần đối chiếu quy định pháp luật và hướng dẫn của cơ quan BHXH có thẩm quyền tại thời điểm thực hiện.