Cháu ruột có được đăng ký là người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh không? Cập nhật điều kiện, hồ sơ và nguyên tắc đăng ký người phụ thuộc là cháu ruột theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC.
Từ ngày 01/7/2026, quy định về người phụ thuộc được thực hiện theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC. Theo đó, cháu ruột thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng và có thể được tính là người phụ thuộc nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Cháu ruột có được đăng ký là người phụ thuộc không?
Có.
Theo Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cháu ruột của người nộp thuế thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng.
Tuy nhiên, không phải cứ là cháu ruột thì mặc nhiên được giảm trừ gia cảnh. Người cháu phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về quan hệ, nơi ở, nghĩa vụ nuôi dưỡng và thu nhập theo quy định.
Điều kiện đăng ký cháu ruột là người phụ thuộc năm 2026
Cháu ruột được tính là người phụ thuộc khi đáp ứng các điều kiện sau:
1. Cháu ruột đang sống cùng người nộp thuế
Người cháu phải đang sống cùng người nộp thuế và người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý đối với nhóm “cá nhân khác không nơi nương tựa”.
2. Nếu cháu đang trong độ tuổi lao động
Người cháu phải đồng thời đáp ứng:
Không có khả năng lao động;
Không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá mức quy định.
Theo Thông tư 87/2026/TT-BTC, mức thu nhập bình quân tháng trong năm để xác định người phụ thuộc không vượt quá 03 triệu đồng/tháng.
Người không có khả năng lao động được xác định là người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo quy định pháp luật.
3. Nếu cháu đã ngoài độ tuổi lao động
Cháu phải:
Không có thu nhập; hoặc
Có thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 03 triệu đồng.
Như vậy, mức thu nhập 03 triệu đồng/tháng là một trong những điều kiện quan trọng cần kiểm tra khi đăng ký cháu ruột làm người phụ thuộc từ năm 2026.
Hồ sơ chứng minh cháu ruột là người phụ thuộc gồm những gì?
Theo quy định về hồ sơ xác định người phụ thuộc, cháu ruột thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.
Hồ sơ gồm:
Bản chụp thẻ Căn cước của người phụ thuộc;
Bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng theo mẫu quy định của pháp luật về quản lý thuế;
Giấy tờ chứng minh mối quan hệ giữa người nộp thuế và người cháu;
Giấy tờ chứng minh người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng người cháu theo quy định pháp luật, nếu có.
Trường hợp cháu ruột là người không có khả năng lao động, ngoài các giấy tờ nêu trên cần bổ sung giấy tờ chứng minh người phụ thuộc có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Bảng tóm tắt hồ sơ
Hồ sơ | Có cần chuẩn bị? |
|---|---|
Bản chụp thẻ Căn cước của cháu | Có |
Bảng kê khai người phải trực tiếp nuôi dưỡng | Có |
Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người nộp thuế và cháu | Có |
Giấy tờ chứng minh nghĩa vụ nuôi dưỡng | Nếu có |
Giấy tờ chứng minh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên | Nếu cháu không có khả năng lao động |
Bảng kê khai người phải trực tiếp nuôi dưỡng dùng mẫu nào?
Từ ngày 01/7/2026, Mẫu số 07/XN-NPT-TNCN – Bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng được sử dụng đối với trường hợp người phụ thuộc thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng, trong đó có cháu ruột.
Do đó, khi đăng ký cháu ruột là người phụ thuộc, người nộp thuế cần lưu ý chuẩn bị bảng kê này cùng với các giấy tờ chứng minh liên quan.
Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc có gì khác hồ sơ chứng minh?
Ngoài hồ sơ chứng minh người phụ thuộc, việc đăng ký thuế cho người phụ thuộc còn thực hiện theo quy định về đăng ký thuế.
Theo Thông tư 90/2026/TT-BTC, hồ sơ đăng ký có thể bao gồm:
Mẫu số 20-ĐKT nếu cá nhân trực tiếp đăng ký thuế, thay đổi thông tin người phụ thuộc;
Mẫu số 20-ĐKT-TH nếu cơ quan chi trả thu nhập đăng ký, thay đổi thông tin người phụ thuộc theo ủy quyền;
Các giấy tờ liên quan đến người phụ thuộc theo quy định.
Vì vậy, cần phân biệt:
Hồ sơ xác định người phụ thuộc → dùng để chứng minh cháu ruột đủ điều kiện được tính giảm trừ.
Hồ sơ đăng ký thuế người phụ thuộc → thực hiện thủ tục đăng ký hoặc thay đổi thông tin người phụ thuộc với cơ quan thuế.
Thời hạn đăng ký người phụ thuộc năm 2026
Theo Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người nộp thuế phải đăng ký người phụ thuộc cùng hồ sơ chứng minh trước ngày 31/12 của năm tính thuế.
Sau khi đăng ký, việc giảm trừ được thực hiện ổn định cho các năm tiếp theo nếu người phụ thuộc không có thay đổi. Trường hợp chưa tính giảm trừ trong năm thì có thể được tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định.
Một người phụ thuộc có được đăng ký cho nhiều người không?
Trường hợp nhiều người nộp thuế cùng có trách nhiệm nuôi dưỡng một người phụ thuộc, các bên tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh cho một người nộp thuế trong năm tính thuế.
Nếu thay đổi người đăng ký giảm trừ thì việc thay đổi được áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo.
Ngoài ra, nếu một người nộp thuế có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công thì được lựa chọn nơi đăng ký giảm trừ, nhưng phải bảo đảm mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm tính thuế.
Kết luận
Từ ngày 01/7/2026, cháu ruột có thể được đăng ký là người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh nếu thuộc trường hợp cá nhân khác không nơi nương tựa, đang sống cùng người nộp thuế, người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng và đáp ứng các điều kiện về thu nhập, khả năng lao động.
Hồ sơ chứng minh chủ yếu gồm thẻ Căn cước của cháu, bảng kê khai người phải trực tiếp nuôi dưỡng, giấy tờ chứng minh quan hệ và giấy tờ chứng minh nghĩa vụ nuôi dưỡng nếu có. Trường hợp cháu không có khả năng lao động thì cần bổ sung giấy tờ chứng minh tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Căn cứ pháp lý:
Nghị định 253/2026/NĐ-CP;
Thông tư 87/2026/TT-BTC;
Thông tư 90/2026/TT-BTC;
Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025;
Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
