Kế toán trưởng được hưởng phụ cấp chức vụ hay phụ cấp trách nhiệm?

Kế toán trưởng là vị trí có trách nhiệm quản lý, tổ chức và kiểm soát công tác kế toán của đơn vị. Tuy nhiên, việc kế toán trưởng được hưởng phụ cấp chức vụ hay phụ cấp trách nhiệm còn phụ thuộc vào loại hình đơn vị nơi người đó làm việc.

Đối với đơn vị thuộc khu vực nhà nước, pháp luật có quy định cụ thể về phụ cấp trách nhiệm công việc kế toán trưởng. Trong khi đó, tại doanh nghiệp ngoài nhà nước, khoản phụ cấp này chủ yếu được xác định theo thỏa thuận giữa người lao động và doanh nghiệp.

1. Kế toán trưởng khu vực công được hưởng phụ cấp gì?

Đối với các đơn vị kế toán trong lĩnh vực kế toán nhà nước, Thông tư 04/2018/TT-BNV quy định về phụ cấp trách nhiệm công việc của kế toán trưởng và phụ trách kế toán.

Theo Điều 10 Thông tư 04/2018/TT-BNV, người được bổ nhiệm kế toán trưởng tại một số đơn vị thuộc khu vực công được hưởng phụ cấp trách nhiệm công việc hằng tháng bằng 0,2 mức lương cơ sở.

Các đơn vị thuộc nhóm này gồm:

• Cơ quan có nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước;

• Cơ quan nhà nước;

• Đơn vị sự nghiệp công lập;

• Tổ chức, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước;

• Một số tổ chức được Nhà nước cấp vốn để hoạt động theo mục tiêu chính trị - xã hội.

Đối với một số đơn vị khác như ban quản lý dự án có tư cách pháp nhân hoặc cơ quan, tổ chức quản lý quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, mức phụ cấp được thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền trên cơ sở vận dụng quy định tương ứng.

Kế toán trưởng ở khu vực công có phải là phụ cấp chức vụ không?

Theo quy định nêu trên, khoản phụ cấp dành cho kế toán trưởng trong các đơn vị thuộc phạm vi Thông tư 04/2018/TT-BNV là phụ cấp trách nhiệm công việc, không phải mặc nhiên gọi là phụ cấp chức vụ.

Do đó, khi xác định chế độ tiền lương cho kế toán trưởng khu vực công, cần căn cứ đúng loại đơn vị và quy định áp dụng cho đơn vị đó.

2. Kế toán trưởng doanh nghiệp tư nhân được hưởng phụ cấp chức vụ hay phụ cấp trách nhiệm?

Đối với doanh nghiệp ngoài nhà nước, pháp luật không bắt buộc doanh nghiệp phải đặt tên một khoản phụ cấp cố định là “phụ cấp chức vụ” hoặc “phụ cấp trách nhiệm” cho kế toán trưởng.

Theo Điều 103 Bộ luật Lao động 2019, chế độ nâng lương, nâng bậc, phụ cấp, trợ cấp và các chế độ khuyến khích đối với người lao động được thỏa thuận trong:

• Hợp đồng lao động;

• Thỏa ước lao động tập thể;

• Quy định của người sử dụng lao động.

Vì vậy, doanh nghiệp có thể thỏa thuận với kế toán trưởng về:

• Có hoặc không có phụ cấp;

• Tên gọi của khoản phụ cấp;

• Mức phụ cấp;

• Điều kiện và thời điểm hưởng;

• Cách ghi nhận khoản phụ cấp trong hợp đồng, quy chế tiền lương hoặc quy chế nội bộ.

Ví dụ, doanh nghiệp có thể thỏa thuận trả cho kế toán trưởng một khoản phụ cấp trách nhiệm 3 triệu đồng/tháng. Cũng có doanh nghiệp xây dựng khoản phụ cấp chức vụ cho vị trí này. Tên gọi và mức hưởng cần được thể hiện phù hợp với thỏa thuận và quy chế áp dụng tại doanh nghiệp.

3. Phụ cấp trách nhiệm của kế toán trưởng có phải đóng BHXH không?

Cần phân biệt giữa khu vực nhà nước và doanh nghiệp áp dụng chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định.

Theo Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024:

• Đối với người hưởng lương theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, tiền lương đóng BHXH gồm tiền lương theo chức vụ, chức danh và một số khoản phụ cấp được luật liệt kê.

• Đối với người hưởng lương do người sử dụng lao động quyết định, tiền lương đóng BHXH gồm mức lương theo công việc/chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.

Do đó, đối với kế toán trưởng tại doanh nghiệp, không nên chỉ căn cứ vào tên gọi “phụ cấp trách nhiệm” để kết luận có hoặc không đóng BHXH. Cần xác định bản chất khoản tiền, cách thỏa thuận và cách doanh nghiệp trả khoản này.

Đối với người thuộc chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, Luật BHXH 2024 liệt kê các khoản phụ cấp làm căn cứ đóng như phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu; phụ cấp trách nhiệm không nằm trong danh sách này.

4. Phụ cấp của kế toán trưởng có phải chịu thuế TNCN không?

Không phải mọi khoản phụ cấp đều được miễn thuế TNCN.

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, một số khoản phụ cấp, trợ cấp được loại khỏi thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng đúng điều kiện và thuộc các nhóm được pháp luật quy định, chẳng hạn:

• Phụ cấp ưu đãi người có công;

• Một số khoản trợ cấp, phụ cấp quốc phòng, an ninh;

• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm;

• Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực;

• Một số khoản trợ cấp theo pháp luật về BHXH;

• Phụ cấp đặc thù ngành, nghề.

Phụ cấp chức vụ hoặc phụ cấp trách nhiệm của kế toán trưởng không mặc nhiên thuộc nhóm được miễn thuế TNCN.

Vì vậy, khi tính thuế TNCN, doanh nghiệp cần xác định khoản phụ cấp thực tế có thuộc trường hợp được miễn theo quy định hay không.

5. Bảng so sánh phụ cấp của kế toán trưởng

6. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi trả phụ cấp cho kế toán trưởng?

Đối với doanh nghiệp ngoài nhà nước, khi xây dựng chế độ phụ cấp cho kế toán trưởng, nên quy định rõ:

1. Tên khoản phụ cấp;

2. Mức tiền hoặc cách xác định mức tiền;

3. Điều kiện được hưởng;

4. Thời điểm và kỳ trả;

5. Căn cứ pháp lý hoặc quy chế nội bộ;

6. Cách xác định khoản tiền này khi tính BHXH, thuế TNCN và các nghĩa vụ liên quan.

Việc quy định rõ trong hợp đồng lao động hoặc quy chế tiền lương giúp doanh nghiệp có căn cứ thống nhất khi thực hiện và hạn chế tranh chấp về tiền lương, phụ cấp.

7. Kết luận

Kế toán trưởng khu vực công thuộc phạm vi Thông tư 04/2018/TT-BNV được hưởng phụ cấp trách nhiệm công việc theo quy định, trong đó một số nhóm đơn vị áp dụng mức 0,2 lần mức lương cơ sở. Thông tư 04/2018/TT-BNV hiện vẫn còn hiệu lực.

Đối với kế toán trưởng tại doanh nghiệp ngoài nhà nước, pháp luật không quy định bắt buộc phải gọi khoản tiền này là phụ cấp chức vụ hay phụ cấp trách nhiệm. Khoản phụ cấp và mức hưởng được xác định theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy định của doanh nghiệp.

Khi tính BHXH và thuế TNCN, doanh nghiệp cần xem xét bản chất và điều kiện của từng khoản phụ cấp thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi.