Những trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh năm 2026

Không phải mọi cá nhân, hộ gia đình có hoạt động buôn bán, sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ đều bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh.

Theo Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, một số hoạt động sản xuất, kinh doanh có thu nhập thấp có thể được miễn thủ tục đăng ký hộ kinh doanh. Tuy nhiên, việc áp dụng còn phụ thuộc vào mức thu nhập do UBND cấp tỉnh quy định và tính chất ngành nghề kinh doanh.

Vậy cụ thể những trường hợp nào không phải đăng ký hộ kinh doanh? Người bán hàng rong, kinh doanh thời vụ hay hộ gia đình sản xuất nông nghiệp có được miễn đăng ký trong mọi trường hợp không? eHKD tổng hợp và giải thích các quy định để người kinh doanh dễ dàng nắm bắt.

1. Quy định về các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh

Căn cứ khoản 3 Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp, pháp luật quy định một số nhóm hoạt động sản xuất, kinh doanh không phải thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh khi đáp ứng điều kiện.

Các nhóm được đề cập bao gồm:

• Hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp.

• Hộ gia đình làm muối.

• Người bán hàng rong, bán quà vặt.

• Người buôn chuyến.

• Người kinh doanh lưu động.

• Người kinh doanh thời vụ.

• Người làm dịch vụ có thu nhập thấp.

Tuy nhiên, không phải cứ thuộc một trong những nhóm nêu trên là đương nhiên được miễn đăng ký.

Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính đăng tải trên Báo Điện tử Chính phủ ngày 24/06/2026, các hoạt động này phải có thu nhập đáp ứng quy định về mức thu nhập thấp do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ban hành.

Ngoài ra, trường hợp kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không thuộc diện miễn đăng ký theo khoản 3 Điều 82 nêu trên.

2. Những hoạt động kinh doanh nào có thể được miễn đăng ký?

2.1. Hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp

Đây là nhóm hoạt động gắn liền với sản xuất nông nghiệp và khai thác các nguồn lợi tự nhiên.

Ví dụ:

• Hộ gia đình trồng rau màu, cây ăn quả hoặc sản xuất lúa.

• Hộ gia đình trồng và chăm sóc rừng.

• Hộ gia đình nuôi trồng thủy sản.

• Hộ gia đình đánh bắt thủy sản.

Các hoạt động này có thể thuộc diện không phải đăng ký hộ kinh doanh nếu đáp ứng điều kiện về thu nhập thấp tại địa phương và không thuộc trường hợp kinh doanh ngành, nghề có điều kiện.

2.2. Hộ gia đình làm muối

Hộ gia đình trực tiếp sản xuất muối cũng thuộc nhóm được xem xét miễn đăng ký hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa hoạt động sản xuất muối của hộ gia đình với hoạt động kinh doanh, phân phối hoặc chế biến theo mô hình kinh doanh khác.

Việc xác định có được miễn đăng ký hay không vẫn cần căn cứ vào hoạt động thực tế, mức thu nhập và các điều kiện pháp luật liên quan.

2.3. Người bán hàng rong, bán quà vặt

Các hình thức buôn bán nhỏ lẻ như bán hàng rong, quà vặt có thể thuộc diện không phải đăng ký hộ kinh doanh.

Ví dụ:

• Người bán bánh mì bằng xe đẩy.

• Người bán trái cây rong.

• Người bán quà vặt lưu động.

• Người bán đồ ăn nhỏ lẻ tại các địa điểm khác nhau.

Tuy nhiên, những người này không được mặc nhiên miễn đăng ký chỉ vì bán hàng rong hoặc kinh doanh quy mô nhỏ.

Điều kiện về mức thu nhập thấp do UBND cấp tỉnh quy định vẫn phải được đáp ứng.

2.4. Người buôn chuyến, kinh doanh lưu động

Buôn chuyến thường được hiểu là hoạt động mua hàng hóa từ một địa phương hoặc nguồn hàng để bán lại theo từng chuyến.

Kinh doanh lưu động là hoạt động kinh doanh không cố định tại một địa điểm duy nhất.

Ví dụ:

• Người mua nông sản theo chuyến để bán lại.

• Người sử dụng xe bán hàng di chuyển giữa các khu vực.

• Người mua bán hàng hóa tại nhiều địa điểm theo từng thời điểm.

Đây cũng là nhóm được đề cập tại khoản 3 Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP.

Việc miễn đăng ký chỉ áp dụng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

2.5. Người kinh doanh thời vụ

Kinh doanh thời vụ là hoạt động kinh doanh diễn ra trong những khoảng thời gian nhất định, thường gắn với mùa vụ hoặc nhu cầu phát sinh theo từng thời điểm.

Ví dụ:

• Bán đồ trang trí dịp Tết.

• Bán hoa, cây cảnh theo mùa.

• Kinh doanh các sản phẩm phục vụ mùa lễ hội.

Người kinh doanh thời vụ có thể không phải đăng ký hộ kinh doanh nếu thuộc phạm vi quy định, đáp ứng điều kiện thu nhập thấp và không kinh doanh ngành, nghề có điều kiện.

2.6. Người làm dịch vụ có thu nhập thấp

Những cá nhân làm dịch vụ nhỏ lẻ có thu nhập thấp cũng được đề cập trong nhóm đối tượng không phải đăng ký hộ kinh doanh.

Tùy vào tính chất và điều kiện hoạt động, có thể xem xét một số dịch vụ như sửa chữa nhỏ, dịch vụ thủ công hoặc công việc dịch vụ độc lập.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào tên gọi của dịch vụ để xác định được miễn đăng ký. Người kinh doanh cần đối chiếu quy định về mức thu nhập thấp của địa phương và các điều kiện áp dụng đối với ngành nghề cụ thể.

3. Có phải chỉ người làm dịch vụ mới cần đáp ứng điều kiện thu nhập thấp?

Đây là nội dung quan trọng được Bộ Tài chính làm rõ.

Trước đó, một công dân đã đề nghị giải thích liệu điều kiện thu nhập thấp chỉ áp dụng đối với người làm dịch vụ, hay áp dụng cho toàn bộ các nhóm hoạt động được nêu tại khoản 3 Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP.

Theo nội dung trả lời của Bộ Tài chính, điều kiện về mức thu nhập thấp do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định được áp dụng khi xem xét miễn đăng ký hộ kinh doanh đối với các nhóm hoạt động nêu trên.

Như vậy, không thể hiểu rằng hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối hoặc người bán hàng rong, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ luôn được miễn đăng ký mà không xét đến mức thu nhập.

Điểm cần nhớ: Điều kiện thu nhập thấp không chỉ áp dụng riêng cho người cung cấp dịch vụ mà còn liên quan đến các nhóm hoạt động khác được liệt kê trong quy định.

4. Mức thu nhập bao nhiêu thì không phải đăng ký hộ kinh doanh?

Nghị định số 168/2025/NĐ-CP không ấn định một mức thu nhập thấp chung áp dụng cho tất cả các tỉnh, thành phố.

Thay vào đó, Chính phủ giao UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương.

Điều này có nghĩa là người kinh doanh cần kiểm tra quy định của địa phương nơi mình hoạt động.

Cần đặc biệt phân biệt hai nội dung:

Một là, ngưỡng thu nhập thấp để xem xét miễn đăng ký hộ kinh doanh.

Đây là điều kiện thuộc lĩnh vực đăng ký kinh doanh, được xác định theo quy định của UBND cấp tỉnh.

Hai là, ngưỡng doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế.

Đây là nội dung thuộc pháp luật thuế, có căn cứ và cách xác định riêng.

Do đó, không thể tự động sử dụng ngưỡng doanh thu không chịu thuế để kết luận một cá nhân được miễn đăng ký hộ kinh doanh.

5. Trường hợp nào vẫn phải đăng ký hộ kinh doanh?

Theo khoản 3 Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, quy định miễn đăng ký không áp dụng đối với trường hợp kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Bên cạnh đó, các cá nhân, hộ gia đình không đáp ứng đầy đủ điều kiện miễn đăng ký cần xác định nghĩa vụ đăng ký theo quy định hiện hành.

Ví dụ:

• Một người kinh doanh lưu động nhưng có thu nhập vượt mức thu nhập thấp do địa phương quy định không thể mặc nhiên áp dụng diện miễn đăng ký.

• Một cá nhân hoạt động trong ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thực hiện các thủ tục và đáp ứng điều kiện pháp luật tương ứng.

Người kinh doanh không nên chỉ căn cứ vào quy mô cửa hàng, số lượng khách hàng hoặc hình thức bán hàng để tự kết luận mình thuộc diện miễn đăng ký.

6. Không bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh thì có được tự nguyện đăng ký không?

Có.

Theo khoản 4 Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, những đối tượng thuộc diện không phải đăng ký hộ kinh doanh theo khoản 3 vẫn có thể thực hiện đăng ký hộ kinh doanh nếu có nhu cầu thành lập.

Việc chủ động đăng ký có thể phù hợp với những cá nhân, hộ gia đình muốn tổ chức hoạt động kinh doanh lâu dài, có tên hộ kinh doanh chính thức hoặc mở rộng hoạt động trong tương lai.

Sau khi đăng ký, hộ kinh doanh phải thực hiện các nghĩa vụ tương ứng theo quy định pháp luật.

7. Không phải đăng ký hộ kinh doanh có đồng nghĩa với không phải nộp thuế?

Không.

Đây là hai vấn đề pháp lý khác nhau và cần được xem xét độc lập.

Việc được miễn đăng ký hộ kinh doanh không đồng nghĩa với việc người kinh doanh được miễn toàn bộ nghĩa vụ về thuế.

Nghĩa vụ thuế được xác định theo quy định của pháp luật thuế áp dụng đối với từng loại thu nhập, hoạt động kinh doanh và trường hợp cụ thể.

Bên cạnh đó, tùy tính chất hoạt động, người kinh doanh vẫn có thể phải đáp ứng các quy định về an toàn thực phẩm, chất lượng hàng hóa, quản lý thị trường hoặc những nghĩa vụ pháp lý khác.

Vì vậy, cá nhân kinh doanh cần phân biệt rõ việc không phải đăng ký hộ kinh doanh với việc thực hiện nghĩa vụ thuế và các điều kiện kinh doanh liên quan.

8. Người kinh doanh cần làm gì để xác định mình có thuộc diện miễn đăng ký?

Để tránh thực hiện sai quy định, người kinh doanh nên tiến hành kiểm tra theo các bước sau:

Bước 1: Xác định loại hình hoạt động

Kiểm tra hoạt động của mình có thuộc nhóm được quy định tại khoản 3 Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP hay không.

Bước 2: Kiểm tra điều kiện về thu nhập thấp

Tra cứu quy định hiện hành của UBND tỉnh, thành phố nơi hoạt động để xác định mức thu nhập thấp được áp dụng.

Bước 3: Xác định ngành, nghề kinh doanh có điều kiện

Kiểm tra xem ngành, nghề kinh doanh có thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hay không.

Bước 4: Liên hệ cơ quan có thẩm quyền khi chưa rõ

Nếu còn vướng mắc về loại hình kinh doanh hoặc mức thu nhập áp dụng, người kinh doanh nên liên hệ cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã hoặc cơ quan chuyên môn có thẩm quyền để được hướng dẫn.

9. Câu hỏi thường gặp

Bán hàng rong có phải đăng ký hộ kinh doanh không?

Người bán hàng rong có thể được miễn đăng ký nếu đáp ứng điều kiện về thu nhập thấp do UBND cấp tỉnh quy định và không thuộc trường hợp kinh doanh ngành, nghề có điều kiện.

Bán đồ ăn vặt có phải đăng ký hộ kinh doanh không?

Cần xem xét hình thức kinh doanh thực tế, mức thu nhập và các quy định liên quan. Không phải mọi hoạt động bán đồ ăn vặt đều đương nhiên được miễn đăng ký.

Hộ gia đình trồng rau, chăn nuôi có cần đăng ký hộ kinh doanh không?

Hộ gia đình sản xuất nông nghiệp thuộc nhóm được xem xét miễn đăng ký. Tuy nhiên, cần đáp ứng các điều kiện pháp luật tương ứng, trong đó có điều kiện thu nhập thấp theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Bán hàng theo mùa vụ có phải đăng ký hộ kinh doanh không?

Người kinh doanh thời vụ có thể được miễn đăng ký khi đáp ứng điều kiện thu nhập thấp và không thuộc trường hợp kinh doanh ngành, nghề có điều kiện.

Bán hàng online có được miễn đăng ký hộ kinh doanh không?

Không thể kết luận chỉ dựa vào việc bán hàng qua Internet. Cần căn cứ vào bản chất hoạt động, quy mô, điều kiện pháp luật áp dụng và việc người bán có thuộc nhóm được miễn đăng ký hay không.

Được miễn đăng ký hộ kinh doanh thì có cần đăng ký thuế không?

Việc đăng ký thuế và thực hiện nghĩa vụ thuế được xác định theo pháp luật về quản lý thuế. Cá nhân cần kiểm tra nghĩa vụ cụ thể, không nên mặc nhiên cho rằng được miễn đăng ký hộ kinh doanh là được miễn mọi thủ tục về thuế.

10. Kết luận

Theo Nghị định số 168/2025/NĐ-CP và hướng dẫn của Bộ Tài chính, một số hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối, bán hàng rong, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ và dịch vụ có thu nhập thấp có thể thuộc diện không phải đăng ký hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, việc miễn đăng ký phải đáp ứng điều kiện về mức thu nhập thấp do UBND cấp tỉnh quy định và không áp dụng đối với trường hợp kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Đặc biệt, người kinh doanh cần phân biệt giữa điều kiện miễn đăng ký hộ kinh doanh và các quy định về nghĩa vụ thuế để tránh hiểu sai hoặc thực hiện không đầy đủ thủ tục pháp lý.

eHKD khuyến nghị cá nhân, hộ gia đình thường xuyên cập nhật chính sách và kiểm tra các quy định áp dụng tại địa phương trước khi bắt đầu hoạt động kinh doanh.

Căn cứ pháp lý và nguồn tham khảo

• Khoản 3 và khoản 4 Điều 82 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp.

• Báo Điện tử Chính phủ, ngày 24/06/2026: “Các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh”.

• Nội dung giải đáp chính sách của Bộ Tài chính về đối tượng không phải đăng ký hộ kinh doanh.

Nguồn bài gốc: https://baochinhphu.vn/cac-truong-hop-khong-phai-dang-ky-ho-kinh-doanh-102260623161201404.htm

Bài viết được eHKD biên tập, tổng hợp với mục đích phổ biến thông tin pháp luật. Các ví dụ chỉ mang tính minh họa, không thay thế việc xác định điều kiện pháp lý của từng trường hợp cụ thể.