Hộ kinh doanh nhóm 3 là gì? Quy định thuế, hóa đơn và sổ sách mới nhất 2026

Từ năm 2026, cách quản lý thuế đối với hộ kinh doanh có nhiều thay đổi quan trọng. Đặc biệt, với những hộ có quy mô doanh thu lớn, việc quản lý doanh thu, chi phí, hóa đơn và sổ sách kế toán cần được thực hiện chặt chẽ hơn trước.

Trong thực tế, nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm thường được gọi là hộ kinh doanh nhóm 3. Đây là nhóm phải đặc biệt lưu ý vì thuế thu nhập cá nhân không còn đơn thuần tính theo tỷ lệ cố định trên doanh thu mà được xác định trên thu nhập tính thuế, tức phần chênh lệch giữa doanh thu và các khoản chi phí được trừ theo quy định.

Hộ kinh doanh nhóm 3 là gì?

Hộ kinh doanh nhóm 3 có thể hiểu là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng.

Với mức doanh thu này, hộ kinh doanh thuộc nhóm phải quản lý tương đối đầy đủ về doanh thu, chi phí, hàng hóa, dòng tiền và hóa đơn để có căn cứ xác định nghĩa vụ thuế.

Theo quy định hiện hành, hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng phải áp dụng phương pháp tính thuế TNCN dựa trên thu nhập tính thuế × thuế suất 17%.

Đây là điểm rất quan trọng. Nếu trước đây nhiều hộ kinh doanh chủ yếu quan tâm tới tổng doanh thu thì từ năm 2026, những hộ có quy mô lớn cần quản lý cả chi phí hợp lý, chứng từ đầu vào và kết quả kinh doanh thực tế.

Hộ kinh doanh nhóm 3 phải nộp những loại thuế nào?

Hai sắc thuế chính cần quan tâm là thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Thuế GTGT

Thuế GTGT của hộ kinh doanh tiếp tục được xác định theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.

Công thức chung:

Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ % thuế GTGT

Tỷ lệ áp dụng phụ thuộc vào ngành nghề kinh doanh. Theo quy định được hướng dẫn cho hộ kinh doanh, một số mức phổ biến gồm: hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa 1%; dịch vụ và xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu 5%; sản xuất, vận tải và xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu 3%; hoạt động kinh doanh khác 2%.

Thuế TNCN

Đối với hộ có doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng, thuế TNCN được xác định theo công thức:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế × 17%

Trong đó:

Thu nhập tính thuế = Doanh thu – Chi phí được trừ

Quy định này khiến việc quản lý chứng từ đầu vào trở nên rất quan trọng. Một khoản chi phục vụ hoạt động kinh doanh nhưng không có căn cứ, hóa đơn hoặc chứng từ phù hợp có thể gặp khó khăn khi xác định chi phí được trừ.

Ví dụ, một hộ kinh doanh có doanh thu trong năm là 5 tỷ đồng và tổng chi phí hợp lệ là 4 tỷ đồng thì thu nhập tính thuế là 1 tỷ đồng. Thuế TNCN tính theo phương pháp này sẽ được xác định trên 1 tỷ đồng thu nhập tính thuế, thay vì tính trực tiếp trên toàn bộ 5 tỷ đồng doanh thu.

Những khoản chi phí nào cần được quản lý?

Đối với nhóm hộ tính thuế trên thu nhập, việc tập hợp và lưu chứng từ chi phí có ý nghĩa trực tiếp đến số thuế phải nộp.

Các khoản thường phát sinh gồm chi phí mua hàng hóa, nguyên vật liệu, tiền lương và tiền công, chi phí thuê mặt bằng, điện nước, Internet, vận chuyển, sửa chữa, khấu hao tài sản phục vụ kinh doanh, lãi vay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh và những khoản chi trực tiếp khác đáp ứng điều kiện theo quy định.

Vì vậy, chủ hộ nên hình thành thói quen ghi nhận chi phí ngay khi phát sinh, thay vì đợi tới cuối quý hoặc cuối năm mới tổng hợp.

Hộ kinh doanh nhóm 3 có bắt buộc dùng hóa đơn điện tử không?

Có.

Nghị định 141/2026/NĐ-CP quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Vì hộ kinh doanh nhóm 3 có doanh thu trên 3 tỷ đồng nên chắc chắn thuộc diện này.

Nếu hộ có nhiều cửa hàng hoặc địa điểm kinh doanh, việc xuất hóa đơn cũng cần gắn với đúng địa điểm phát sinh giao dịch và bảo đảm dữ liệu doanh thu được tổng hợp đầy đủ.

Với mô hình bán lẻ, ăn uống, dịch vụ trực tiếp tới người tiêu dùng, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền thường giúp việc ghi nhận giao dịch và đồng bộ dữ liệu thuận tiện hơn.

Hộ kinh doanh nhóm 3 phải mở những sổ kế toán nào?

Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 quy định chế độ kế toán dành cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Đối với trường hợp nộp thuế GTGT theo tỷ lệ trên doanh thu và TNCN theo thu nhập tính thuế, hệ thống sổ cần theo dõi gồm các mẫu sau:

Nếu hộ có hoạt động phát sinh các loại thuế khác như thuế tài nguyên, thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc các nghĩa vụ tương tự thì có thể phải theo dõi thêm Sổ nghĩa vụ thuế khác – Mẫu S3a-HKD.

Sổ và chứng từ có thể được lưu dưới dạng điện tử hoặc bản giấy. Việc sử dụng phần mềm sẽ thuận tiện hơn với hộ có số lượng giao dịch lớn vì dữ liệu bán hàng, nhập hàng, kho, thu chi và hóa đơn có thể được liên kết với nhau.

Hộ kinh doanh nhóm 3 kê khai thuế theo tháng hay theo quý?

Đối với hộ có doanh thu năm từ trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng, việc khai thuế GTGT, các loại thuế liên quan và tạm nộp thuế TNCN được thực hiện theo quý. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế quý chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý tiếp theo.

Cuối năm, hộ thực hiện quyết toán thuế TNCN, thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là ngày 31/3 của năm dương lịch tiếp theo.

Nếu doanh thu vượt trên 50 tỷ đồng/năm thì kỳ khai thuế có thể chuyển sang theo tháng theo quy định tương ứng.

Bán hàng trên Shopee, TikTok Shop có phải quyết toán lại không?

Đây là vấn đề nhiều hộ kinh doanh online dễ nhầm.

Trường hợp nền tảng thương mại điện tử đã khấu trừ và nộp thuế thay trên từng giao dịch không có nghĩa là hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng được bỏ qua việc xác định nghĩa vụ thuế TNCN cuối năm.

Cục Thuế đã hướng dẫn rằng với hộ có doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng, thuế TNCN vẫn phải xác định theo thu nhập tính thuế × 17%. Số thuế TNCN mà nền tảng đã khấu trừ và nộp thay sẽ được tính để đối chiếu, khấu trừ khi xác định số thuế còn phải nộp theo quyết toán.

Điều này đặc biệt quan trọng với hộ bán hàng đa kênh, vừa bán tại cửa hàng vừa bán trên các sàn thương mại điện tử.

Nếu đầu năm doanh thu dưới 3 tỷ nhưng cuối năm vượt 3 tỷ thì sao?

Theo hướng dẫn của Cục Thuế tháng 7/2026, nếu hộ đang thuộc nhóm doanh thu trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng và áp dụng phương pháp tính thuế TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu, nhưng cuối năm xác định doanh thu thực tế vượt 3 tỷ đồng thì từ năm tiếp theo phải chuyển sang phương pháp tính thuế TNCN trên thu nhập tính thuế.

Do đó, việc theo dõi doanh thu lũy kế trong năm rất cần thiết. Hộ không nên chờ tới cuối năm mới kiểm tra mình đang nằm ở ngưỡng doanh thu nào.

Hộ kinh doanh nhóm 3 cần chuẩn bị gì để quản lý thuế tốt hơn?

Một hộ kinh doanh có doanh thu vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng nên được quản lý gần giống một mô hình kinh doanh chuyên nghiệp. Tối thiểu nên thực hiện đồng bộ:

• Xuất hóa đơn đầy đủ và kiểm soát doanh thu thực tế.

• Tách tương đối rõ dòng tiền kinh doanh và dòng tiền cá nhân.

• Lưu hóa đơn, chứng từ đầu vào ngay khi phát sinh.

• Theo dõi doanh thu, chi phí, công nợ, nhập – xuất – tồn và tiền mặt thường xuyên.

• Đối chiếu số liệu bán hàng với hóa đơn và dữ liệu kê khai thuế trước khi kết thúc mỗi quý.

• Theo dõi doanh thu lũy kế để xác định đúng phương pháp kê khai và tính thuế.

• Sao lưu chứng từ điện tử và dữ liệu kế toán định kỳ.

eHKD giúp hộ kinh doanh quản lý dễ hơn như thế nào?

Khi quy mô doanh thu tăng, việc quản lý bằng Excel rời rạc hoặc ghi chép thủ công rất dễ xảy ra chênh lệch giữa doanh thu bán hàng, hóa đơn, tồn kho và số liệu kê khai.

eHKD hướng tới việc tập trung những công việc quan trọng của hộ kinh doanh trên một nền tảng: theo dõi doanh thu, quản lý hóa đơn, kiểm tra nghĩa vụ thuế, hỗ trợ tổng hợp dữ liệu và cung cấp kiến thức pháp lý – thuế theo cách dễ hiểu hơn cho chủ hộ.

Mục tiêu không chỉ là “làm đúng tờ khai”, mà là giúp người kinh doanh biết doanh thu của mình đang ở đâu, chi phí nào đã được ghi nhận, cần chuẩn bị chứng từ gì và kỳ thuế tiếp theo phải làm gì.

Kết luận

Hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm cần đặc biệt chú ý ba vấn đề: hóa đơn điện tử, hệ thống sổ sách kế toán và quản lý chi phí hợp lệ.

Đây cũng là nhóm mà thuế TNCN được xác định dựa trên kết quả kinh doanh thực tế với mức thuế suất 17% trên thu nhập tính thuế. Vì vậy, quản trị số liệu tốt không chỉ giúp tuân thủ quy định mà còn giúp hộ kinh doanh tránh tình trạng doanh thu có đủ nhưng chi phí lại không có chứng từ để chứng minh.

Lưu ý: Nội dung được eHKD tổng hợp theo các quy định và hướng dẫn đang có hiệu lực tại thời điểm tháng 9/2026. Chính sách thuế có thể tiếp tục được điều chỉnh; hộ kinh doanh nên kiểm tra văn bản mới nhất hoặc hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi thực hiện hồ sơ cụ thể.