Tìm hiểu các trường hợp người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn theo Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP.
1. Người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế trong các trường hợp nào?
Căn cứ Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 7 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP, người nộp thuế có thể không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn trong các trường hợp sau:
Trường hợp 1: Vi phạm do sự kiện bất khả kháng
Không xử phạt đối với các trường hợp được miễn xử phạt theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Ví dụ, người nộp thuế chậm thực hiện thủ tục thuế hoặc hóa đơn bằng phương thức điện tử do sự cố kỹ thuật của hệ thống công nghệ thông tin được cơ quan thuế thông báo trên Cổng thông tin điện tử có thể thuộc trường hợp vi phạm do sự kiện bất khả kháng.
Trường hợp 2: Thực hiện theo văn bản hướng dẫn hoặc quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền
Người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế và không bị tính tiền chậm nộp tiền thuế đối với hành vi vi phạm phát sinh do thực hiện theo văn bản hướng dẫn hoặc quyết định xử lý của cơ quan thuế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế.
Tuy nhiên, quy định này có ngoại lệ đối với trường hợp cơ quan thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế chưa phát hiện sai sót trong việc kê khai, xác định nghĩa vụ thuế nhưng sau đó hành vi vi phạm vẫn bị phát hiện.
Trường hợp 3: Đã khai bổ sung và tự giác nộp đủ số thuế phải nộp trước thời điểm bị phát hiện
Người nộp thuế khai sai nhưng đã khai bổ sung hồ sơ khai thuế theo quy định và tự giác nộp đủ số tiền thuế phải nộp trước một trong các thời điểm sau thì không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với hành vi khai sai thuộc trường hợp này:
Trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra thuế;
Trước thời điểm cơ quan có thẩm quyền khác công bố quyết định thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế;
Trước thời điểm cơ quan thuế phát hiện vi phạm mà không qua kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế;
Trước khi cơ quan có thẩm quyền khác phát hiện vi phạm.
Đây là trường hợp người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý khi phát hiện sai sót trong hồ sơ khai thuế. Việc chủ động khai bổ sung và nộp đủ số thuế còn thiếu đúng thời điểm có thể giúp tránh bị xử phạt về hành vi khai sai theo quy định.
Trường hợp 4: Một số trường hợp vi phạm thủ tục thuế đặc thù
Không xử phạt vi phạm thủ tục thuế đối với:
Cá nhân trực tiếp quyết toán thuế thu nhập cá nhân chậm nộp hồ sơ quyết toán nhưng phát sinh số tiền thuế được hoàn;
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã bị ấn định thuế theo quy định tại Điều 51 Luật Quản lý thuế năm 2019.
Lưu ý, quy định về xác định mức thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán tại Điều 51 Luật Quản lý thuế năm 2019 đã hết hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Vì vậy, khi áp dụng quy định này cần đối chiếu tình trạng pháp lý và quy định chuyển tiếp có liên quan.
Trường hợp 5: Chậm nộp hồ sơ khai thuế trong thời gian được gia hạn
Người nộp thuế không bị xử phạt hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế trong khoảng thời gian đã được cơ quan có thẩm quyền gia hạn nộp hồ sơ đó.
Người nộp thuế cần lưu giữ văn bản hoặc thông tin xác nhận việc gia hạn để làm căn cứ đối chiếu khi cần thiết.
2. Khai bổ sung hồ sơ thuế trước khi bị phát hiện có được miễn phạt không?
Theo điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, người nộp thuế khai sai nhưng đã khai bổ sung và tự giác nộp đủ số tiền thuế phải nộp trước thời điểm cơ quan có thẩm quyền phát hiện theo quy định thì không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với trường hợp đó.
Để áp dụng quy định này, người nộp thuế cần chú ý các điều kiện:
Hồ sơ khai thuế sai đã được khai bổ sung theo đúng quy định về quản lý thuế;
Người nộp thuế đã tự giác nộp đủ số tiền thuế phải nộp;
Việc khai bổ sung và nộp đủ thuế được thực hiện trước thời điểm kiểm tra, thanh tra hoặc phát hiện vi phạm thuộc các trường hợp được quy định.
Việc chỉ nộp hồ sơ khai bổ sung nhưng chưa nộp đủ số thuế phải nộp có thể không đáp ứng đầy đủ điều kiện để được áp dụng trường hợp không xử phạt này.
Ngoài ra, không nên hiểu rằng mọi sai sót trong kê khai thuế đều đương nhiên được miễn phạt nếu tự điều chỉnh. Người nộp thuế cần xác định chính xác hành vi vi phạm, thời điểm phát hiện và điều kiện pháp lý áp dụng.
3. Chậm nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN nhưng được hoàn thuế có bị phạt không?
Theo Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, cá nhân trực tiếp quyết toán thuế thu nhập cá nhân chậm nộp hồ sơ quyết toán nhưng phát sinh số tiền thuế được hoàn thuộc trường hợp không bị xử phạt vi phạm thủ tục thuế.
Quy định này áp dụng đối với cá nhân trực tiếp thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân và có số tiền thuế được hoàn. Cần phân biệt trường hợp này với tình huống cá nhân chậm nộp hồ sơ quyết toán nhưng còn số thuế phải nộp.
Nếu còn số thuế phải nộp, cá nhân cần kiểm tra thời hạn nộp hồ sơ, thời hạn nộp thuế và các quy định xử phạt tương ứng để xác định nghĩa vụ của mình.
4. Người nộp thuế chậm nộp hồ sơ do lỗi hệ thống có bị xử phạt không?
Trường hợp người nộp thuế chậm thực hiện thủ tục thuế, hóa đơn điện tử do sự cố kỹ thuật của hệ thống công nghệ thông tin được cơ quan thuế thông báo trên Cổng thông tin điện tử có thể được xem xét theo quy định về sự kiện bất khả kháng.
Tuy nhiên, người nộp thuế không nên mặc nhiên cho rằng mọi lỗi phát sinh khi sử dụng phần mềm khai thuế hoặc hóa đơn điện tử đều được miễn xử phạt.
Để có căn cứ chứng minh, người nộp thuế nên:
Kiểm tra thông báo chính thức về sự cố trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế;
Lưu lại thông báo, thông tin lỗi và các tài liệu liên quan;
Thực hiện thủ tục thuế, hóa đơn ngay khi hệ thống hoạt động trở lại;
Đối chiếu thời gian xảy ra sự cố với thời hạn thực hiện nghĩa vụ thuế của mình.
Việc xác định có thuộc trường hợp không bị xử phạt hay không phải căn cứ vào quy định pháp luật và tình tiết cụ thể của vụ việc.
5. Căn cứ pháp lý về các trường hợp không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế
Các quy định liên quan được nêu tại:
Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP: Quy định các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Khoản 7 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung quy định về các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Luật Xử lý vi phạm hành chính: Quy định các trường hợp không xử phạt, trong đó có hành vi vi phạm do sự kiện bất khả kháng theo điều kiện luật định.
Pháp luật về quản lý thuế: Quy định việc khai bổ sung hồ sơ khai thuế, nộp số thuế còn thiếu và thời hạn nộp hồ sơ khai thuế.
6. Kết luận
Người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế trong một số trường hợp cụ thể, như vi phạm do sự kiện bất khả kháng, thực hiện theo hướng dẫn hoặc quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền, chủ động khai bổ sung và nộp đủ thuế trước thời điểm bị phát hiện, chậm nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN có số thuế được hoàn hoặc chậm nộp hồ sơ trong thời gian được gia hạn.
Tuy nhiên, việc không bị xử phạt chỉ áp dụng khi đáp ứng đúng điều kiện pháp luật quy định. Người nộp thuế nên chủ động rà soát hồ sơ, xử lý sai sót kịp thời và lưu giữ tài liệu chứng minh để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Bài viết được eHKD tổng hợp từ nhiều nguồn và chỉ mang tính chất tham khảo.
