Cẩm nang pháp lý và thuế cho hộ kinh doanh thức ăn chăn nuôi năm 2026

Kinh doanh thức ăn chăn nuôi là mô hình khá phổ biến tại các khu vực nông thôn, trang trại và vùng sản xuất nông nghiệp. Một cửa hàng có thể vừa bán cám gia súc, gia cầm, thức ăn thủy sản, vừa bán thêm thuốc thú y, dụng cụ chăn nuôi và nhiều sản phẩm phụ trợ khác.

Tuy nhiên, từ năm 2026, chính sách quản lý hộ kinh doanh có nhiều thay đổi đáng chú ý: bỏ thuế khoán, chấm dứt lệ phí môn bài, thay đổi ngưỡng doanh thu chịu thuế, áp dụng chế độ kế toán mới và mở rộng việc sử dụng hóa đơn điện tử.

Vì vậy, chủ cửa hàng thức ăn chăn nuôi cần hiểu rõ mình phải đăng ký như thế nào, mặt hàng nào thuộc diện không chịu thuế GTGT, thuế TNCN được tính ra sao và khi nào phải sử dụng hóa đơn điện tử.

Bài viết dưới đây eHKD tổng hợp những nội dung quan trọng nhất cần biết trong năm 2026.

1. Mở cửa hàng thức ăn chăn nuôi có cần đăng ký hộ kinh doanh?

Nếu hoạt động bán hàng thường xuyên, có địa điểm kinh doanh và được tổ chức dưới mô hình hộ kinh doanh thì chủ hộ cần thực hiện đăng ký hộ kinh doanh theo quy định.

Từ ngày 01/7/2025, thủ tục đăng ký hộ kinh doanh được thực hiện tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Hồ sơ thành lập hộ kinh doanh về cơ bản bao gồm giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh và các giấy tờ liên quan đến chủ hộ hoặc thành viên hộ gia đình trong trường hợp nhiều thành viên cùng đăng ký.

Chủ hộ cũng có thể thực hiện thủ tục thông qua hệ thống dịch vụ công nếu thủ tục tại địa phương đã được cung cấp trực tuyến.

Đặc biệt, trường hợp địa chỉ kinh doanh đã thay đổi tên xã, phường do sắp xếp đơn vị hành chính thì nên kiểm tra lại thông tin đăng ký để đảm bảo dữ liệu của hộ kinh doanh thống nhất với địa chỉ hành chính mới.

2. Mã ngành kinh doanh thức ăn chăn nuôi

Việc lựa chọn đúng ngành nghề ngay từ khi thành lập giúp hộ kinh doanh thuận tiện hơn khi mở rộng hoạt động, xuất hóa đơn và thực hiện các thủ tục liên quan sau này.

Theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam ban hành tại Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 15/11/2025, mã ngành:

46204 – Bán buôn thức ăn và nguyên liệu làm thức ăn cho gia súc, gia cầm và thủy sản.

Tùy mô hình thực tế, hộ kinh doanh có thể đăng ký thêm ngành bán lẻ hoặc những ngành nghề liên quan nếu đồng thời kinh doanh thuốc thú y, dụng cụ chăn nuôi, thiết bị nông nghiệp hoặc cung cấp dịch vụ khác.

Ví dụ, một đại lý cám tại địa phương có thể vừa bán số lượng lớn cho trang trại, vừa bán lẻ từng bao cho các hộ chăn nuôi. Khi đó, nên xác định đầy đủ phạm vi hoạt động ngay từ khi đăng ký để hạn chế việc phải bổ sung ngành nghề sau này.

3. Bán thức ăn chăn nuôi có cần giấy phép con không?

Nếu hộ kinh doanh chỉ thực hiện hoạt động mua và bán lại thức ăn chăn nuôi thành phẩm, không trực tiếp sản xuất hoặc chế biến, thì thủ tục nhìn chung đơn giản hơn so với cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Tuy nhiên, cửa hàng vẫn phải bảo đảm các điều kiện về bảo quản sản phẩm, vệ sinh khu vực kinh doanh và yêu cầu liên quan đến chất lượng hàng hóa.

Thức ăn chăn nuôi cần được lưu trữ phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh ẩm mốc, nhiễm bẩn hoặc làm giảm chất lượng sản phẩm. Khu vực bảo quản cũng cần được bố trí để hạn chế nguy cơ sản phẩm tiếp xúc với hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật hoặc các nguồn gây ô nhiễm.

Nếu hộ trực tiếp sản xuất, phối trộn hoặc chế biến thức ăn chăn nuôi thì yêu cầu pháp lý sẽ khác và cần kiểm tra riêng điều kiện đối với hoạt động sản xuất.

4. Từ năm 2026 hộ kinh doanh còn phải nộp lệ phí môn bài không?

Không.

Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định chấm dứt việc thu và nộp lệ phí môn bài từ ngày 01/01/2026.

Như vậy, từ năm 2026, cửa hàng thức ăn chăn nuôi hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh không còn phải đóng lệ phí môn bài như trước đây.

Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý trong chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân và hộ kinh doanh.

5. Thức ăn chăn nuôi có phải chịu thuế GTGT không?

Đây là nội dung rất quan trọng đối với các đại lý bán cám.

Theo Luật Thuế giá trị gia tăng hiện hành, thức ăn chăn nuôi theo quy định của pháp luật về chăn nuôi và thức ăn thủy sản thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

Cần lưu ý cách diễn đạt ở đây là:

“Không chịu thuế GTGT”, không phải “thuế suất GTGT 0%”.

Hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau về mặt pháp lý và kế toán.

Ví dụ, cửa hàng bán cám hỗn hợp cho lợn, gà hoặc thức ăn thủy sản thuộc danh mục thức ăn chăn nuôi theo quy định thì doanh thu từ các sản phẩm này thuộc diện không chịu thuế GTGT.

Tuy nhiên, nếu cửa hàng bán thêm những mặt hàng khác như dụng cụ chăn nuôi hoặc hàng hóa thông thường thì cần xác định chính sách thuế của từng loại hàng hóa riêng biệt.

6. Ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh năm 2026

Đây là điểm mà chủ hộ cần đặc biệt lưu ý vì chính sách đã thay đổi trong năm 2026.

Nghị định 68/2026/NĐ-CP ban đầu sử dụng ngưỡng 500 triệu đồng. Tuy nhiên, Nghị định 141/2026/NĐ-CP sau đó đã sửa đổi và nâng ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế lên 1 tỷ đồng/năm, đồng thời áp dụng từ ngày 01/01/2026.

Có thể hiểu đơn giản:

Riêng đối với thức ăn chăn nuôi, bản thân mặt hàng này vẫn thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

7. Thuế TNCN khi bán thức ăn chăn nuôi được tính như thế nào?

Với hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa, tỷ lệ thuế TNCN theo phương pháp tính trên doanh thu là 0,5%.

Đối với hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng và lựa chọn phương pháp tính TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu, phần doanh thu tính thuế được xác định theo quy định sau khi trừ ngưỡng doanh thu không chịu thuế.

Ví dụ:

Một cửa hàng thức ăn chăn nuôi có doanh thu năm 2026 là:

1,5 tỷ đồng

Giả sử toàn bộ doanh thu là hoạt động phân phối hàng hóa và hộ áp dụng phương pháp tính TNCN theo doanh thu.

Doanh thu tính TNCN:

1,5 tỷ – 1 tỷ = 500 triệu đồng

Thuế TNCN:

500 triệu × 0,5% = 2,5 triệu đồng

Trong trường hợp cửa hàng có doanh thu lớn hơn 3 tỷ đồng, phương pháp xác định TNCN sẽ thay đổi và cần theo dõi cả doanh thu, chi phí để xác định thu nhập tính thuế.

8. Bán cám kèm thuốc thú y, dụng cụ chăn nuôi cần đặc biệt lưu ý

Trong thực tế, rất ít đại lý chỉ bán duy nhất thức ăn chăn nuôi.

Một cửa hàng thường bán kèm thuốc thú y, máng ăn, máng uống, bóng sưởi, dụng cụ vệ sinh chuồng trại, thiết bị chăn nuôi hoặc nhiều loại hàng hóa khác.

Vấn đề là chính sách thuế của những mặt hàng này không nhất thiết giống thức ăn chăn nuôi.

Do đó, chủ cửa hàng không nên gộp toàn bộ doanh thu vào một nhóm duy nhất.

Ví dụ:

Doanh thu bán cám cần được theo dõi riêng.

Doanh thu thuốc thú y cần được theo dõi riêng.

Doanh thu dụng cụ chăn nuôi cần được theo dõi riêng.

Doanh thu các mặt hàng thông thường khác cũng cần được phân loại.

Việc tách doanh thu theo nhóm hàng giúp chủ hộ xác định đúng nghĩa vụ thuế và thuận tiện khi đối chiếu hóa đơn, sổ sách.

Đây cũng là lý do các cửa hàng có nhiều sản phẩm nên sử dụng phần mềm quản lý thay vì chỉ ghi doanh thu tổng vào sổ tay.

9. Khi nào cửa hàng thức ăn chăn nuôi bắt buộc phải dùng hóa đơn điện tử?

Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Như vậy, một đại lý cám đạt doanh thu 2 tỷ, 3 tỷ hoặc 5 tỷ đồng/năm thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử.

Nếu hộ kinh doanh có nhiều cửa hàng thì có thể sử dụng chung mã số thuế của hộ, đồng thời hóa đơn phải thể hiện đúng mã địa điểm kinh doanh theo quy định.

Đây là lý do hộ kinh doanh nên theo dõi doanh thu lũy kế từ đầu năm thay vì chờ đến cuối năm mới tổng hợp.

10. Hộ kinh doanh thức ăn chăn nuôi có phải làm sổ kế toán không?

Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 152/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán dành riêng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chính thức có hiệu lực.

Hệ thống sổ cần sử dụng phụ thuộc vào phương pháp tính thuế và quy mô hoạt động của từng hộ.

Đối với cửa hàng thức ăn chăn nuôi, ngoài doanh thu, một số dữ liệu rất nên được quản lý thường xuyên là nhập hàng, xuất hàng, tồn kho, giá vốn, công nợ khách hàng, tiền mặt, chuyển khoản, chi phí vận chuyển và hạn sử dụng của từng lô hàng.

Đặc biệt với cửa hàng bán chịu cho các hộ chăn nuôi, quản lý công nợ là yếu tố rất quan trọng.

Nếu chỉ ghi nợ bằng sổ tay, sau vài tháng rất dễ xuất hiện chênh lệch hoặc tranh cãi giữa người bán và khách hàng.

11. Quản lý hạn sử dụng và lô hàng thức ăn chăn nuôi

Đây là vấn đề đặc thù của ngành mà chủ cửa hàng không nên bỏ qua.

Thức ăn chăn nuôi thường có hạn sử dụng và yêu cầu bảo quản cụ thể. Nếu hàng nhập sau được bán trước trong khi những lô nhập cũ nằm lại kho, cửa hàng có nguy cơ phát sinh hàng cận hạn hoặc hết hạn.

Vì vậy nên quản lý sản phẩm theo:

Mã hàng → Lô nhập → Ngày nhập → Hạn sử dụng → Số lượng tồn.

Khi bán hàng, nên ưu tiên xuất những lô có hạn sử dụng gần hơn hoặc nhập kho trước.

Quản lý tốt vấn đề này vừa hạn chế thất thoát, vừa giảm nguy cơ cung cấp sản phẩm không đảm bảo chất lượng cho người chăn nuôi.

12. Quản lý công nợ – bài toán đặc thù của đại lý cám

Khác với nhiều cửa hàng bán lẻ thông thường, đại lý thức ăn chăn nuôi thường phát sinh hình thức bán chịu.

Người chăn nuôi có thể lấy cám nhiều lần trong vài tháng rồi thanh toán sau khi xuất bán đàn gà, lợn hoặc thủy sản.

Do đó, một khách hàng có thể phát sinh hàng chục giao dịch trước khi thanh toán.

Nếu không có hệ thống theo dõi rõ ràng, chủ cửa hàng rất khó biết chính xác khách còn nợ bao nhiêu, đã thanh toán lần nào, đang nợ những đơn hàng nào và công nợ đã tồn tại bao lâu.

Vì vậy, công nợ nên được quản lý theo từng khách hàng và từng giao dịch, đồng thời có lịch sử thu tiền rõ ràng để hai bên dễ đối chiếu.

13. Một cửa hàng bán cám nên quản lý những gì?

Để vừa vận hành hiệu quả vừa đáp ứng yêu cầu về thuế, hóa đơn và kế toán, chủ cửa hàng nên kiểm soát đồng thời:

• Doanh thu từng nhóm hàng và từng cửa hàng.

• Hóa đơn bán hàng, hóa đơn đầu vào.

• Nhập – xuất – tồn theo từng sản phẩm và từng lô.

• Hạn sử dụng của thức ăn chăn nuôi.

• Công nợ của từng khách hàng.

• Chi phí kinh doanh.

• Tiền mặt và tiền chuyển khoản.

• Doanh thu lũy kế để xác định ngưỡng thuế và nghĩa vụ hóa đơn điện tử.

Khi quy mô cửa hàng lớn dần, việc quản lý các dữ liệu này bằng sổ tay hoặc nhiều file Excel riêng biệt sẽ ngày càng khó kiểm soát.

14. eHKD hỗ trợ hộ kinh doanh thức ăn chăn nuôi như thế nào?

eHKD hướng tới việc giúp hộ kinh doanh hiểu và kiểm soát tốt hơn các nghĩa vụ liên quan đến thuế, hóa đơn và hoạt động kinh doanh.

Thay vì phải tự tìm kiếm nhiều văn bản pháp luật, chủ hộ có thể tra cứu những thông tin quan trọng theo từng tình huống thực tế như ngưỡng doanh thu chịu thuế, cách tính thuế, hóa đơn điện tử, chế độ kế toán và các quy định mới dành cho hộ kinh doanh.

Đối với cửa hàng thức ăn chăn nuôi, việc số hóa dữ liệu cũng giúp chủ hộ dễ dàng đối chiếu doanh thu, hóa đơn, chi phí và hàng hóa thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào sổ ghi chép thủ công.

Mục tiêu cuối cùng là giúp hộ kinh doanh hiểu đúng nghĩa vụ – quản lý đúng số liệu – hạn chế rủi ro về thuế và pháp lý.

15. Kết luận

Từ năm 2026, kinh doanh thức ăn chăn nuôi không chỉ đơn giản là nhập hàng và bán hàng.

Chủ hộ cần quan tâm đồng thời đến đăng ký hộ kinh doanh, ngành nghề, hóa đơn điện tử, thuế TNCN, chế độ kế toán và quản lý dữ liệu bán hàng.

Một số điểm quan trọng nhất cần nhớ là:

Thứ nhất, thức ăn chăn nuôi thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT, không nên gọi là hàng hóa chịu thuế suất 0%.

Thứ hai, từ năm 2026 không còn thu lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh.

Thứ ba, ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế đối với hộ kinh doanh đã được nâng lên 1 tỷ đồng/năm theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP.

Thứ tư, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định.

Và cuối cùng, nếu cửa hàng vừa bán thức ăn chăn nuôi vừa bán thuốc thú y, dụng cụ và các sản phẩm khác thì cần tách rõ doanh thu của từng nhóm hàng để xác định nghĩa vụ thuế chính xác.

Lưu ý: Nội dung được eHKD tổng hợp theo quy định đang có hiệu lực tại thời điểm tháng 9/2026 và nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo. Với các trường hợp kinh doanh đặc thù, chủ hộ nên đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành hoặc hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi thực hiện.