Công văn 7269/CT-QLTT ngày 30/09/2026 hướng dẫn vướng mắc về thuế, hóa đơn và chứng từ khi cơ sở sản xuất nước mắm mua cá trực tiếp từ chủ tàu đánh bắt. Doanh nghiệp có thể lập bảng kê thu mua trong trường hợp đáp ứng điều kiện.
Ngày 30/09/2026, Cục Thuế ban hành Công văn 7269/CT-QLTT trả lời kiến nghị liên quan đến vướng mắc về thuế, hóa đơn và chứng từ của các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống.
Vướng mắc chủ yếu phát sinh khi các cơ sở sản xuất nước mắm mua cá trực tiếp từ chủ tàu đánh bắt. Một số chủ tàu lo ngại doanh thu bán cá vượt ngưỡng chịu thuế nhưng không có hóa đơn nên không muốn nhận tiền chuyển khoản, trong khi doanh nghiệp cần hồ sơ, chứng từ để chứng minh việc mua nguyên liệu.
Vậy doanh nghiệp mua cá trực tiếp từ người đánh bắt có nhất thiết phải có hóa đơn không? Có được lập bảng kê thu mua để đưa khoản chi vào chi phí được trừ?
1. Công văn 7269/CT-QLTT giải quyết vướng mắc gì?
Công văn 7269/CT-QLTT được ban hành để trả lời kiến nghị của VCCI liên quan đến phản ánh của Hiệp hội nước mắm truyền thống.
Theo phản ánh, các hộ gia đình, chủ tàu đánh bắt cá tại một số địa phương thường không đủ điều kiện hoặc không muốn ký xác nhận bán cá cho cơ sở sản xuất nước mắm vì lo ngại phát sinh nghĩa vụ thuế.
Điều này khiến các cơ sở sản xuất nước mắm gặp khó khăn khi thu mua nguyên liệu, đặc biệt trong việc có đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh khoản chi mua cá.
Cục Thuế đã hướng dẫn theo hai nhóm vấn đề:
Nghĩa vụ lập hóa đơn, khai và nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh;
Hồ sơ, chứng từ khi doanh nghiệp mua cá trực tiếp từ người đánh bắt để sản xuất nước mắm.
2. Mua cá trực tiếp từ người đánh bắt có bắt buộc phải có hóa đơn không?
Không phải mọi trường hợp mua cá trực tiếp từ người đánh bắt đều bắt buộc phải có hóa đơn.
Theo hướng dẫn tại Công văn 7269/CT-QLTT, đối với trường hợp mua sản phẩm thủy sản của người đánh bắt trực tiếp bán ra, doanh nghiệp thực hiện hồ sơ, chứng từ theo quy định về thuế và kế toán.
Đặc biệt, Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định trường hợp doanh nghiệp mua sản phẩm nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra thì thuộc nhóm trường hợp có thể sử dụng bảng kê thu mua để làm hồ sơ cho khoản chi.
Như vậy, doanh nghiệp không nên hiểu rằng cứ mua cá từ chủ tàu là bắt buộc phải có hóa đơn đầu vào.
Cần xác định đúng người bán là người đánh bắt trực tiếp và bán sản phẩm do mình đánh bắt hay là đối tượng kinh doanh, mua đi bán lại.
3. Doanh nghiệp mua cá của người đánh bắt được lập bảng kê thu mua
Đối với trường hợp thuộc quy định, doanh nghiệp có thể lập Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ để làm căn cứ chứng minh khoản chi.
Đáng chú ý, theo hướng dẫn được Cục Thuế nêu tại Công văn 7269/CT-QLTT:
Bảng kê không yêu cầu người bán ký xác nhận.
Bảng kê do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
Điều này giúp tháo gỡ một phần vướng mắc cho các cơ sở sản xuất nước mắm khi thu mua cá trực tiếp từ chủ tàu.
Ví dụ
Công ty A sản xuất nước mắm và mua cá nguyên liệu trực tiếp từ chủ tàu đánh bắt cá.
Chủ tàu là người trực tiếp đánh bắt số cá bán cho Công ty A.
Trong trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định, Công ty A có thể lập bảng kê thu mua để hoàn thiện hồ sơ khoản chi thay vì yêu cầu chủ tàu phải xuất hóa đơn cho giao dịch này.
4. Bảng kê thu mua có cần người bán ký không?
Không.
Theo nội dung Công văn 7269/CT-QLTT, đối với trường hợp mua sản phẩm nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra, bảng kê thu mua do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
Không yêu cầu người bán ký xác nhận trên bảng kê.
Đây là điểm đáng chú ý đối với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nước mắm đang gặp khó khăn trong việc lấy chữ ký của chủ tàu hoặc hộ đánh bắt cá.
5. Mua cá của chủ tàu có phải thanh toán không dùng tiền mặt không?
Cần phân biệt trường hợp mua sản phẩm của người đánh bắt trực tiếp bán ra với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc trường hợp phải đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Theo hướng dẫn được nêu trong Công văn 7269/CT-QLTT, đối với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT, nếu giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên thì phải thanh toán không dùng tiền mặt để đáp ứng điều kiện liên quan đến khoản chi được trừ.
Do đó, doanh nghiệp cần xác định chính xác đối tượng bán hàng và bản chất giao dịch trước khi áp dụng quy định về thanh toán.
Không nên áp dụng máy móc một quy định cho tất cả trường hợp mua cá nguyên liệu.
6. Chủ tàu đánh bắt cá có phải nộp thuế không?
Công văn 7269/CT-QLTT không quy định miễn thuế cho chủ tàu hoặc hộ đánh bắt cá.
Cục Thuế xác định nghĩa vụ thuế của hộ, cá nhân kinh doanh phải căn cứ vào đặc điểm thực tế của hoạt động sản xuất, kinh doanh và các quy định pháp luật về thuế hiện hành.
Hiện nay, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được quy định tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Nghị định 141/2026/NĐ-CP đã nâng ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế lên 1 tỷ đồng/năm.
Vì vậy, chủ tàu cần tự xác định nghĩa vụ thuế của mình căn cứ vào doanh thu và tính chất hoạt động thực tế.
7. Doanh nghiệp cần hồ sơ gì khi mua cá trực tiếp từ chủ tàu?
Khi mua cá nguyên liệu trực tiếp từ người đánh bắt, doanh nghiệp nên lưu đầy đủ hồ sơ để chứng minh giao dịch thực tế.
Tùy trường hợp, hồ sơ có thể bao gồm:
Hợp đồng hoặc thỏa thuận mua bán;
Bảng kê thu mua hàng hóa;
Chứng từ thanh toán;
Chứng từ giao nhận cá;
Chứng từ liên quan đến hoạt động thu mua;
Hồ sơ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu theo yêu cầu quản lý chuyên ngành nếu có.
Đối với trường hợp thuộc quy định được lập bảng kê, bảng kê do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm; không yêu cầu người bán ký xác nhận.
Doanh nghiệp nên lưu hồ sơ đầy đủ, thống nhất giữa số lượng cá mua, giá trị thanh toán và chứng từ liên quan để có căn cứ giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra.
8. Khoản mua cá có được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN không?
Có thể được tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định về các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Trong đó có trường hợp doanh nghiệp mua sản phẩm nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.
Do đó, việc không có hóa đơn đầu vào không đồng nghĩa với việc khoản mua cá đương nhiên bị loại khỏi chi phí được trừ.
Điều quan trọng là doanh nghiệp phải lập và lưu giữ đúng hồ sơ, chứng từ theo quy định và chứng minh giao dịch mua nguyên liệu thực tế phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
9. Công văn 7269/CT-QLTT có ý nghĩa gì với cơ sở sản xuất nước mắm?
Công văn giúp làm rõ cách xử lý chứng từ đối với hoạt động thu mua cá nguyên liệu trực tiếp từ người đánh bắt.
Đối với cơ sở sản xuất nước mắm, có thể lưu ý 3 điểm chính:
Một là, chủ tàu đánh bắt cá phải căn cứ hoạt động thực tế để xác định nghĩa vụ lập hóa đơn, khai và nộp thuế của mình.
Hai là, doanh nghiệp mua cá trực tiếp từ người đánh bắt có thể sử dụng bảng kê thu mua trong trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định.
Ba là, bảng kê thu mua trong trường hợp này không yêu cầu người bán ký xác nhận, mà do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
10. Tóm lại
Công văn 7269/CT-QLTT ngày 30/09/2026 đã hướng dẫn vướng mắc về thuế, hóa đơn và chứng từ khi các cơ sở sản xuất nước mắm mua cá nguyên liệu từ chủ tàu đánh bắt.
Trường hợp doanh nghiệp mua thủy sản của người đánh bắt trực tiếp bán ra, nếu đáp ứng điều kiện theo quy định, doanh nghiệp có thể lập Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ để làm hồ sơ cho khoản chi.
Đáng chú ý, bảng kê không yêu cầu người bán ký xác nhận; người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần phân biệt trường hợp mua cá của người đánh bắt trực tiếp với trường hợp mua của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hoặc thương nhân mua đi bán lại, vì hồ sơ hóa đơn, chứng từ và điều kiện thanh toán có thể khác nhau.
